(ή τίποτα από τα δύο;)
του Γιώργου Καλαμπόκα
«Καλωσορίσατε στην έρημο του πραγματικού!»[1]. Με αυτή την φράση επέλεξε να μας παρουσιάσει
ο Σλάβοϊ Ζίζεκ «πέντε δοκίμια για την 11η Σεπτεμβρίου και άλλες συναφείς
ημερομηνίες», ένα βιβλίο στο οποίο επιχειρεί να μιλήσει για τα μεγάλα διλήμματα
που τίθενται στην ιστορία και την κοινωνία με όρους επιτακτικούς. Η ίδια φράση
θα μπορούσε να περιγράψει κάπως μυστηριακά και τα διλήμματα στα οποία πρέπει να
απαντήσει κανείς αναλύοντας την τρέχουσα καπιταλιστική κρίση…
Και είναι αλήθεια: σε περιόδους
τέτοιας βαθιάς συστημικής κρίσης, οι ιδεολογικές αναπαραστάσεις με τις οποίες οι
άνθρωποι προσλαμβάνουν τις πραγματικές συνθήκες ύπαρξής τους τείνουν να γίνονται
ολοένα και λιγότερο φαντασιακές[2]. Η
πίεση της πραγματικότητας περνάει σε πρώτο πλάνο και η ένταξη μέσα σε
ιδεολογικά σύνολα και σχηματισμούς που «υπόσχονται» τη δυνατότητα προσωπικής ή
συλλογικής ευημερίας σε επόμενο χρόνο, κατόπιν βραχυπρόθεσμων θυσιών,
υποχωρούν. Όμως, αυτό το «φαινόμενο» δεν συνίσταται σε παραδοξότητα. Αντιθέτως,
ουσιαστικά αντανακλά και το μέγεθος του διακυβεύματος. Και όπως σε κάθε κρίση,
έτσι και στην παρούσα, έτσι και στη χώρα μας, το μέγεθος του διακυβεύματος είναι
τεράστιο, ίσως το πιο σημαντικό για ένα σύστημα κοινωνικών σχέσεων όπως το
καπιταλιστικό: η δυνατότητα διατήρησης των όρων αναπαραγωγής του, όχι απλώς της
κερδοφορίας του, αλλά της σταθερότητάς του.
