του Slavoj Žižek |
«για τους καταπιεσμένους, η βία είναι πάντα νομιμοποιημένη (μιας και η ίδια η κατάστασή τους είναι το αποτέλεσμα της βίας την οποία υφίστανται), αλλά ποτέ απαραίτητη (θα είναι πάντα θέμα στρατηγικής το αν χρησιμοποιείς ή όχι βία ενάντια στον εχθρό)»
Η επισήμανση κλειδί του Μαρξ παραμένει έγκυρη, ίσως πιο έγκυρη από ποτέ: για τον Μαρξ, το ερώτημα της ελευθερίας δεν θα έπρεπε να εντοπίζεται αρχικά στην καθαρά πολιτική σφαίρα (Έχει μια χώρα εκλογές; Είναι οι δικαστές της ανεξάρτητοι; Είναι ο τύπος της ελεύθερος από συγκαλυμμένες πιέσεις; Σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα;). Αντίθετα μάλλον, το κλειδί για την πραγματική ελευθερία κείται στο «απολιτικό» δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων, από την αγορά μέχρι την οικογένεια. Εδώ η αλλαγή που απαιτείται δεν είναι η πολιτική μεταρρύθμιση αλλά η μεταμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων παραγωγής – κάτι που ακριβώς επιβάλει επαναστατική πάλη των τάξεων αντί για δημοκρατικές εκλογές ή κάθε άλλο «πολιτικό» μέτρο, με την στενή έννοια του όρου.
Η επισήμανση κλειδί του Μαρξ παραμένει έγκυρη, ίσως πιο έγκυρη από ποτέ: για τον Μαρξ, το ερώτημα της ελευθερίας δεν θα έπρεπε να εντοπίζεται αρχικά στην καθαρά πολιτική σφαίρα (Έχει μια χώρα εκλογές; Είναι οι δικαστές της ανεξάρτητοι; Είναι ο τύπος της ελεύθερος από συγκαλυμμένες πιέσεις; Σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα;). Αντίθετα μάλλον, το κλειδί για την πραγματική ελευθερία κείται στο «απολιτικό» δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων, από την αγορά μέχρι την οικογένεια. Εδώ η αλλαγή που απαιτείται δεν είναι η πολιτική μεταρρύθμιση αλλά η μεταμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων παραγωγής – κάτι που ακριβώς επιβάλει επαναστατική πάλη των τάξεων αντί για δημοκρατικές εκλογές ή κάθε άλλο «πολιτικό» μέτρο, με την στενή έννοια του όρου.
