H παρακάτω δημοσίευση αποτελεί το τελευταίο μέρος του
κειμένου “Η Δύση δεν υπήρξε ποτέ – Ή η δημοκρατία αναδύεται στα διάκενα”, του
γνωστού αναρχικού και ανθρωπολόγου David Graeber.
Το κείμενο βρίσκεται στο
καινούργιο βιβλίου του Graeber που κυκλοφόρησε εδώ και λίγο καιρό από τις
εκδόσεις Στάσει Εκπίπτοντες με τίτλο “Στο Λυκόφως των Πρωτοποριών - Η ανάδυση
των σύγχρονων κοινωνικών κινημάτων”.
Τα τελευταία διακόσια χρόνια οι δημοκράτες
προσπαθούσαν να μπολιάσουν με ιδανικά λαϊκής αυτοκυβέρνησης τον καταπιεστικό
μηχανισμό του κράτους. Τελικά, το σχέδιο αυτό απλώς δεν λειτουργεί.
Τα κράτη
δεν μπορούν, από τη φύση τους, να εκδημοκρατιστούν πραγματικά. Εξάλλου
αποτελούν κατά βάση τρόπους οργάνωσης της βίας.
Οι αμερικάνοι φεντεραλιστές
ήταν αρκετά ρεαλιστές όταν υποστήριζαν ότι η δημοκρατία είναι ασύμβατη με μια
κοινωνία που βασίζεται σε ανισότητες πλούτου.
Για να προστατευτεί ο πλούτος,
χρειάζεται ένας μηχανισμός καταπίεσης που θα συγκρατεί τον ίδιο αυτόν τον
“όχλο”, στον οποίο δίνει δύναμη η δημοκρατία.
Η Αθήνα υπήρξε μοναδική περίπτωση
από αυτή την άποψη καθώς ήταν ουσιαστικά μεταβατική: υπήρχαν σίγουρα ανισότητες
πλούτου, και μπορούμε να θεωρήσουμε εύλογα ότι υπήρχε ακόμα και μια άρχουσα
τάξη, δεν υπήρχε όμως κατ’ουσίαν ένας επίσημος μηχανισμός καταπίεσης.
Εξάλλου
οι μελετητές διαφωνούν για το αν μπορεί να θεωρηθεί καν κράτος.
Ακριβώς όταν εξετάζει κανείς το πρόβλημα του
μονοπώλιου της καταναγκαστικής δύναμης, όλα τα δημοκρατικά προσχήματα
διαλύονται μέσα σε ένα κυκεώνα αντιφάσεων.
