Μαρξ, Μπακούνιν και πλατείες

του Γιώργου Ρούση

 

από την "Ελευθεροτυπία" 10/7/2011

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο διάλογος που γίνεται στις πλατείες και γενικότερα, με επίκεντρο την αμφισβήτηση της αντιπροσωπευτικής αστικής δημοκρατίας και την αναζήτηση μορφών πραγματικής έκφρασης της λαϊκής κυριαρχίας, βρίσκει σε μεγάλο βαθμό τις ρίζες του στην αντιπαράθεση του Μαρξ με τον Μπακούνιν γύρω από την οργάνωση της μετακαπιταλιστικής κοινωνίας.

Η διαφορά συνίσταται στο γεγονός ότι κατά τον σημερινό διάλογο, στις πιο ακραίες εκδοχές του, από τη μια έχουμε να κάνουμε με μια εκχυδαϊσμένη εκδοχή της μπακουνικής αντίληψης, έτσι όπως αυτή εκφράζεται από τους Νέγκρι, Χόλογουεϊ κ.ά., οι οποίοι υποστηρίζουν ότι μπορεί να ανατραπεί ο καπιταλισμός δίχως να καταληφθεί η εξουσία, και από την άλλη με μια εκχυδαϊσμένη εκδοχή του μαρξισμού, που βλέπει τον σοσιαλισμό αντί ως ένα μισοκράτος υπό απονέκρωση, ως ένα ισχυροποιούμενο κράτος κατ΄ εικόνα του σταλινικού του προτύπου.