Παρότι η
χρήση των ιστορικών αναλογιών ενέχει πάντοτε μεγάλες παγίδες, δεν είναι τυχαίο
ότι σήμερα πολλοί ιστορικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα όσα
συμβαίνουν στην ευρωπαϊκή ήπειρο και όχι μόνο. Εάν η κρίση του 1929, λένε,
εξυπηρέτησε την εδραίωση των φασισμών στην Ευρώπη της δεκαετίας του 1930, η
σημερινή προμηνύει ένα εξίσου ή ακόμα περισσότερο ανησυχητικό μέλλον.
Και αυτό
γιατί, όπως δείχνει η ιστορική εμπειρία, όταν ο άνθρωπος βρίσκεται σε κίνδυνο,
προτάσσει τα ένστικτα επιβίωσης, εις βάρος της κοινωνίας. Αυτό βλέπουμε και
σήμερα, καθώς η μόνη δυναμική που φαίνεται να υπάρχει είναι αυτή του
ευρωσκεπτικισμού, πίσω από την οποία βρίσκονται από υγιή αισθήματα δυσπιστίας
για ένα αντιδημοκρατικό μόρφωμα μέχρι ακραία εθνικιστικά, ακροδεξιά, ρατσιστικά
και ναζιστικά κινήματα.