Εντοπίζοντας την ακαθόριστη εξουσία – Προς μια ανθρωπολογική προσέγγιση του Δεκέμβρη

του Αντώνη Αγγελή

Το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου του 2008 στα Εξάρχεια ο δεκαπεντάχρονος μαθητής Αλέξης Γρηγορόπουλος από την «τυχαία εκπυρσοκρότηση» του όπλου του αστυνομικού, που περιπολούσε στην περιοχή των Εξαρχείων, πέφτει νεκρός. 

Ένας πολίτης με την κάμερα του κινητού του τηλεφώνου καταγράφει τη σκηνή της δολοφονίας και το βίντεο μέσα σε λίγη ώρα γνωστοποιεί το συμβάν σε ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία μέσα από το διαδίκτυο και τα έκτακτα δελτία ειδήσεων. 

Το τραγικό γεγονός οδηγεί έναν πολύ μεγάλο αριθμό πολιτών να ξεχυθεί στους δρόμους της πρωτεύουσας και των επαρχιών διαδηλώνοντας την οργή του ενάντια σε κάθε μορφή εξουσίας.

Οι βιτρίνες των μεγάλων κυρίως, εμπορικών καταστημάτων καταρρέουν, οι παχιές θωρακισμένες τζαμαρίες των τραπεζών ξεχύνονται κι αυτές στους δρόμους μαζί με τους διαδηλωτές και τα κρατικά κτήρια γίνονται ο κύριος στόχος των συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας.
Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια της έκρυθμης κατάστασης, της θολής και αποπνικτικής από τα δακρυγόνα και τις μολότοφ ατμόσφαιρας, η εξέγερση του Δεκέμβρη είχε αρχίσει.

Οι ''ανοιχτές φλέβες'' του Δεκέμβρη...

του Κώστα Χαριτάκη

Όσο κι αν προσπαθούν να ακυρώσουν τη μνήμη του Δεκέμβρη 2008, το φάντασμα της εξέγερσης είναι διαρκώς παρών και στοιχειώνει τους χειρότερους εφιάλτες της καθεστηκυίας τάξης. Ο τρόμος που σπέρνει, ωστόσο, δεν προέρχεται τόσο από την απειλή μιας επανάληψης όσο από την αδυναμία ταξινόμησής του και αρχειοθέτησής του μέσα στα κυρίαρχα πολιτικά λεξικά. Και κυρίως από τη μη προβλεψιμότητά του, το αναπάντεχο του ξεσπάσματος, την πρωτοτυπία και πολυμορφία των δρόμων σύγκρουσης και έκφρασης που διάνοιξε. Έτσι που ο μεγαλύτερος φόβος τους είναι πια ότι αν ξανασυμβεί θα συμβεί διαφορετικά...

Γιατί, όπως κάθε γνήσια εξέγερση, πριν απ' όλα ανέτρεψε τα δεδομένα ρεπερτόρια της διαμαρτυρίας και τα προβλέψιμα σχέδια της αντίστασης. Το μεγαλύτερο σκάνδαλο του Δεκέμβρη ήταν αυτό που δεν μπορούσαν να χωνέψουν με τίποτα όλες οι οργανωμένες πολιτικές δυνάμεις, η έλλειψη αιτημάτων και συγκεκριμένων διεκδικήσεων. Αυτή η «τυφλότητα», όπως έσπευσαν πολλοί να τη χαρακτηρίσουν, σε συνδυασμό με μια «ανεξέλεγκτη βία», όπως επίσης έσπευσαν πολλοί να καταγγείλουν, ήταν μια πρωτόγνωρη «παρέκκλιση» από κάθε «ορθοδοξία». 

Μια διάρρηξη του πολιτικού πεδίου από κάποια ασύμμετρη προς αυτό δύναμη που δεν αναγνωρίζει κανένα κανόνα, κανένα από τα διαθέσιμα στην πολιτική αγορά σχέδια, και κυρίως καμία αρχή για να διεκδικήσει από αυτήν.

Επρόκειτο για μια πραγματική στιγμή αυτοθέσμισης και αυτοοργάνωσης πέρα από το καθιερωμένο τόξο του πολιτικού. Εξ ου και το δεύτερο σκάνδαλο, η άρνηση της αντιπροσώπευσης, αυτή η «βλασφημία» προς τον κοινοβουλευτικό καθωσπρεπισμό, την κομματική και κρατική μορφή της πολιτικής, που τόσο πολύ ενόχλησε ιδιαίτερα την αριστερά ώστε να την χαρακτηρίσει «αντιπολιτική».