Αόρατοι

του Γ. Κιμπουρόπουλου

«Το να χάνεις τη δουλειά σου είναι σαν κάταγμα», μονολογεί ο ήρωας ενός διηγήματος (του Χ. Οικονόμου από τη συλλογή «Κάτι θα γίνει, θα δεις» που, προ τριετίας, λειτούργησε σαν ηχώ του μέλλοντος). Το να μη βρίσκεις δουλειά για πολύ καιρό είναι σαν πολλαπλά κατάγματα. Το να είσαι τόσο καιρό άνεργος ώστε να καταλήγεις εκτός εργατικού δυναμικού είναι συντριβή. Εξαφάνιση. Κοινωνική εξαέρωση.
 

Δεν σας προκαλεί απορία; Πού κρύβονται οι 1,5 εκατομμύριο πραγματικοί άνεργοι; Πού είναι οι 500.000 νέοι έως 25 ετών που η πρώτη εργασιακή τους εμπειρία είναι η ανεργία; Πού κινούνται οι 500.000 που διανύουν παροπλισμένοι την παραγωγικότερη περίοδο της ζωής τους, μεταξύ 25-45 χρόνων; Ένα από τα πραγματικά επιτεύγματα της τρόικας και της κυβέρνησης είναι ότι κατέστησαν τους ανέργους κοινωνικά και πολιτικά αόρατους.

Οι άνεργοι υπάρχουν μόνο σαν στατιστική του τρόμου, σαν αριθμός ιλιγγιωδώς αυξανόμενος και σαν μοχλός εκβιασμού των τυχερών που διατηρούν το «προνόμιο» να εργάζονται.

Ο Μαρξ - η κύκληση και τα καπιταλιστικά αδιέξοδα

του Θανάση Μπαντέ

Η υπόθεση της κύκλησης του κεφαλαίου είναι λίγο – πολύ γνωστή. 

Ο κεφαλαιοκράτης επενδύει το χρήμα του στην παραγωγή, το μετατρέπει δηλαδή σε εμπόρευμα, και στη συνέχεια, με την πώληση του εμπορεύματος, ξαναμαζεύει το χρήμα που επένδυσε, κερδίζοντας φυσικά την υπεραξία, που δεν αποτελεί επιπλέον αξία του προϊόντος, αλλά προκύπτει από την εκμετάλλευση του εργαζόμενου, από την υπερεργασία που μένει απλήρωτη. 

Το χρήμα με δυο λόγια δεν αποτελεί κεφάλαιο αν παραμένει ανενεργό με τη μορφή θησαυρισμού, αλλά μόνο αν μπει στην παραγωγική διαδικασία που θα γεννήσει περισσότερο χρήμα.

Προηγείται η εξασφάλιση των παραγωγικών υποδομών (κτίρια, μηχανήματα κλπ) που ο Μαρξ ονομάζει πάγιο κεφάλαιο και που φυσικά απαιτεί χρήμα, ακολουθεί η αγορά πρώτων υλών (ανάλογα με το προϊόν που παράγεται) κι η διαδικασία ολοκληρώνεται με την αγορά της εργατικής δύναμης, που βαφτίζεται μεταβλητό κεφάλαιο. Όλος αυτός ο χρηματικός όγκος προκαταβάλλεται από τον κεφαλαιοκράτη ως πάγιο, σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο στην εξελικτική πορεία της παραγωγής και μετατρέπεται σε εμπορεύματα. Τα εμπορεύματα είναι η μεταμόρφωση του παραγωγικού κεφαλαίου σε εμπορευματικό κεφάλαιο.

Η μαρξιστική θεωρία για τις οικονομικές κρίσεις

του Γιάννη Τόλιου*

Η νέα διεθνής οικονομική κρίση του καπιταλισμού που τα τελευταία χρόνια πλήττει με ιδιαίτερη σφοδρότητα τις «περιφερειακές» οικονομίες της ευρωζώνης και την οποία ο ελληνικός λαός βιώνει με τραγικό τρόπο, φέρνει και πάλι στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις αιτίες, τις συνέπειες και πάνω απ' όλα τις πολιτικές εξόδου από την κρίση. Ο Μαρξ ήταν ο πρώτος διανοητής που αναλύοντας σε βάθος τους νόμους κίνησης και τις αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, προσδιόρισε τις βαθύτερες αιτίες, τις σύνθετες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες και τη δυνατότητα οριστικής υπέρβασης των κρίσεων. Στο βασικό έργο της ζωής του, το Κεφάλαιο, αναλύοντας τους όρους παραγωγής, κυκλοφορίας και αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου, έκανε μεταξύ άλλων «ανατομία» των οικονομικών-κυκλικών κρίσεων, καθώς και της ιστορικής τάσης της καπιταλιστικής συσσώρευσης, προσδιορίζοντας τον «ιστορικά» παροδικό χαρακτήρα του καπιταλιστικού συστήματος.