Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού

Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού: μια ερευνητική υπόθεση για τον χώρο στην Ελλάδα της κρίσης

του Θάνου Ανδρίτσου

Η παρακάτω εισήγηση ανακοινώθηκε στο συνέδριο: “Μεταβολές και Ανασημασιοδοτήσεις του Χώρου στη Εποχή της Κρίσης”, Βόλος, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, 1-3/11/2013, σσ.24-31

Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από την «κατάσταση εξαίρεσης». Συχνά μελετώνται και οι χωρικές μορφές στις οποίες υλοποιείται, σε περιπτώσεις όπως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα κέντρα κράτησης κ.ά. Η παρούσα εργασία θα επιδιώξει τη διεύρυνση και ανανοηματοδότηση του «εδάφους εξαίρεσης» μέσα από την εστίαση σε φορολογικούς παραδείσους και Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, καταθέτοντας μια ερευνητική υπόθεση για τη σημασία και την εφαρμογή που έχει στην κατανόηση των οικονομικών γεωγραφιών του σύγχρονου καπιταλισμού, η έννοια της «εξαίρεσης». Υπό αυτό το πρίσμα θα κατατεθούν σκέψεις για την άνιση ανάπτυξη και την κατάτμηση σε ζώνες στην εποχή της κρίσης, θέτοντας υπό διερεύνηση τους μετασχηματισμούς του χώρου στην Ελλάδα.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.  Για τη χρήση του όρου «έδαφος εξαίρεσης».

Σε μαζικές απολύσεις προχωρούν οι εταιρείες στο χώρο του φαρμάκου

Σε μαζικές απολύσεις προχωρούν οι εταιρείες στο χώρο του φαρμάκου, σύμφωνα με την  Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων Φαρμακευτικών και Συναφών Επαγγελμάτων - Κλάδων.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ομοσπονδίας:

    "Καταγγέλλουμε ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες, εκμεταλλευόμενες τα μέτρα της Κυβέρνησης σε ό,τι αφορά την φαρμακευτική δαπάνη, άρχισαν κιόλας να προβαίνουν με αμετροέπεια σε εκδικητικού τύπου μαζικές απολύσεις. Η πολυεθνική φαρμακοβιομηχανία έχει αποκομίσει υπερκέρδη από τον έλληνα εργαζόμενο και τον έλληνα ασθενή και οφείλει σε αυτήν την κρίσιμη στιγμή να συστρατευθεί στον αγώνα επιβίωσης και παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας.

    Ο κλάδος Φαρμάκου πλήρωσε βαρύ το τίμημα του Μνημονίου, εκτινάσσοντας στα ύψη την ανεργία και στον κλάδο μας. Αυτοί οι οποίοι έδιναν τις τιμές στα φάρμακα τόσα χρόνια, έρχονται σήμερα και μας κάνουν μαθήματα.

    Αντί να προχωρήσουν σε διαρθρωτικές αλλαγές στην Οικονομία και τους θεσμούς, προσφεύγουν για άλλη μια φορά στη δήθεν μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης, ενώ γνωρίζουν πολύ καλά ότι μετά από ένα ή δύο χρόνια η φαρμακευτική δαπάνη θα εκτιναχθεί και πάλι στα ύψη και η χώρα πλέον θα είναι ανοχύρωτη βιομηχανικά, οικονομικά, θεσμικά και εργασιακά.

Διοικητικοί πανεπιστημίων: “Συνεχίζουμε για 10η εβδομάδα!”

Μέτωπο κοινού αγώνα σφραγίζει την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου!

της Ειρήνης Δαφέρμου

Η απεργία των διοικητικών υπαλλήλων στα πανεπιστήμια έχει μπει στην 10η εβδομάδα της. Μια µάχη που ξεκίνησε στα µέσα του Σεπτεμβρίου και θα µας φτάσει απεργούς στην επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, που φέτος γίνεται 40 χρονών. Η κυβέρνηση εντείνει την καταστολή της απέναντι στον αγώνα και στην ανυποχώρητη στάση των συναδέλφων µε ένα µπαράζ αυταρχικών αποφάσεων και κατασταλτικών µέσων.

Την Τετάρτη, µέρα της γενικής απεργίας, άφησε να διαρρεύσει από το υπουργείο Παιδείας πως έχει έτοιµες τις πράξεις παραπομπής στο πειθαρχικό των 270 που άντεξαν µπροστά στον εκβιασµό της απογραφής, παρακάμπτοντας για πολλοστή φορά το αυτοδιοίκητο των πανεπιστηµίων, και πως θα καταθέσει αγωγή προκειµένου να κριθεί παράνοµη και καταχρηστική η απεργία των σωµατείων εργαζοµένων σε ΕΚΠΑ και ΕΜΠ.

Μια συζήτηση που πρέπει να γίνει: Ο αγώνας των καθηγητών από το Μάιο στο Σεπτέμβρη

Μια συζήτηση που πρέπει να γίνει: Ο αγώνας των καθηγητών από το Μάιο στο Σεπτέμβρη

της Συνέλευσης για τη διάχυση των αγώνων στην εκπαίδευση

Οι απολογισμοί της απεργίας των καθηγητών το Σεπτέμβρη του '13, έχουν ως αφετηρία τα υψηλά ποσοστά 1ης-2ης μέρας παραβλέποντας ότι η εξέλιξη και τελικά η άδοξη λήξη της μετά από 8 ημέρες, είναι άμεσα συσχετισμένη με την απεργία που δεν έγινε 4 μήνες πριν. Με το πραξικόπημα των προέδρων των ΕΛΜΕ το Μάιο, στο οποίο, ακύρωσαν την αποφασισμένη από τη βάση απεργία μέσα στις εξετάσεις. Αν θέλουμε η εκτίμηση να γίνει με το βλέμμα στους αγώνες που έχουμε μπροστά μας και να μην κάνουμε μία δημοσιογραφικού τύπου ανάλυση, οφείλουμε να δούμε τις δύο αυτές προσπάθειες στη διαλεκτική τους ενότητα.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΑ

Το καταστατικό της ΟΛΜΕ προκειμένου για προκήρυξη απεργίας, δίνει μεγάλη δύναμη στη βάση, σε αντίθεση με άλλες ομοσπονδίες και συνδικάτα. Το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) της ΟΛΜΕ προκηρύσσει γύρο συνελεύσεων στις 88 τοπικές ΕΛΜΕ. Η συνέλευση της κάθε ΕΛΜΕ μπορεί να αποφασίσει οποιαδήποτε πρόταση των μελών της, χωρίς να δεσμεύεται από την εισήγηση του ΔΣ της ΟΛΜΕ που ενδεχομένως να υπάρχει (στη συγκεκριμένη απεργία δεν υπήρχε εισήγηση αφού τα 11 μέλη του ΔΣ δεν συμφώνησαν).

1 ζωή =1,40 ευρώ, χωρίς εισιτήριο

Soviet shot n.9: 1 ζωή =1,40 ευρώ, χωρίς εισιτήριο

του Ονειρμού

Το παιδί χωρίς εισιτήριο έχασε τη ζωή του για 1,40 ευρώ. Αδιανόητο. Είναι αδύνατη η ισοδυναμία μιας ζωής με 1,40 ευρώ. 

Μολονότι νοητή, αν όχι και ευτελής σε έναν κόσμο που χιλιάδες δολοφονημένοι άμαχοι σε καιρό πολέμου ισοδυναμούν με μερικά βαρέλια πετρέλαιο. Το κοινό των δύο περιπτώσεων είναι η καταστολή, που κρύβεται πίσω από μια τέτοια ισοδυναμία.

Η υπολογισμένη και αποτιμημένη σε χρήμα ισοδυναμία μιας ζωής με ένα ποσοτικό μέγεθος αποκρύπτει την καταστολή, σε κάθε περίπτωση, της εξαναγκασμένης μετατροπής της ζωής σε χρηματική τιμή: πόσο κοστίζει μια ανθρώπινη ζωή όταν δεν είναι άλλο παρά εργασιακή δύναμη, πόσο κοστίζει η παιδική εργασία, ή πόσο κοστίζουν τα παιδιά που πεθαίνουν από ασιτία ή επειδή δεν έχουν νερό, κάθε μερικά δευτερόλεπτα. Το παιδί στο Τρόλεϋ βίωσε την καταστολή από τον ελεγκτή, από την κατάσταση, από τον κοινωνικό κόσμο, έπαιξε κορώνα γράμματα τη ζωή του, σκοτώθηκε, έτσι που τελικά έγινε η ανταλλαγή, ίσχυσε η ισοδυναμία: 1 ζωή=1,40 ευρώ.

Σκέφτεσαι τον Ελεγκτή. Θα μπορούσε να είναι βγαλμένος από κάποιο έργο του Κάφκα.

Οι βαθύτερες αιτίες της τρέχουσας κρίσης

Mαρξιστική θεωρία ή καταγγελτισμός;

Η κρίση της ελληνικής οικονομίας αποτελεί μέρος της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης έχοντας προκληθεί από τον ίδιο μηχανισμό, τον νόμο της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους. 

Η κρίση είναι δομική κι αποτελεί συνέχεια και ετεροχρονισμένη εμφάνιση της κρίσης της δεκαετίας του 1970. 

Επίσης, η κρίση της ελληνικής οικονομίας είναι επιπρόσθετα και κρίση συσσώρευσης δημοσίου χρέους.

του Θανάση Μανιάτη*

Στις πολυάριθμες αναφορές και παρεμβάσεις στο χώρο της Αριστεράς γύρω από το φλέγον θέμα της κρίσης τα τελευταία χρόνια είναι εμφανής η απουσία ενός στοιχείου που υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να θεωρείται και να είναι αυτονόητα παρόν: Η ρητή αναφορά στο θεωρητικό πλαίσιο της μαρξικής ανάλυσης και της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας γενικότερα και η διερεύνηση των αιτίων της κρίσης, της φύσης της, των προοπτικών που ανοίγει για το εργατικό κίνημα και την Αριστερά, ιδίως την αντικαπιταλιστική, από αυτήν τη σκοπιά. 

Υπουργοί της κυβέρνησης, καθεστωτικοί – ενσωματωμένοι οικονομολόγοι, αριστεροί οικονομολόγοι, στελέχη της Αριστεράς, χρησιμοποιούν τις ίδιες κατηγορίες, εμφανίζονται στον δημόσιο διάλογο να έχουν τους ίδιους στόχους, το ίδιο αναλυτικό πλαίσιο και να διαφέρουν μόνο ως προς την «κατάλληλη» ή «πιο έξυπνη» πρόταση οικονομικής πολιτικής που θα οδηγήσει την οικονομία σαν ενιαίο σύνολο με όλες τις κοινωνικές τάξεις, έξω από την κρίση. 

Για το ευρώ ξανά: Η στρατηγική της αράχνης

του Δημήτρη Λένη

Η συμπίεση της κερδοφορίας, τα κεφάλαια που δεν έχουν που να επενδυθούν, οι καυτές πατάτες των τραπεζών που χρεοκοπούν (και κανείς δεν θέλει να διασώσει με δικά του λεφτά) σημαίνουν μόνο ότι οι ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί θα οξυνθούν.

Η ευρωζώνη είναι ένας άνισος συνασπισμός των ευρωπαϊκών αστισμών, ένα υποσύνολο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας.

Το ενοποιητικό στοιχείο, ο οικονομικός και πολιτικός μηχανισμός που δένει περισσότερο μεταξύ τους τη Γαλλία και τη Γερμανία, από τι χώρες αυτές, με λ.χ. τις ΗΠΑ είναι το κοινό νόμισμα. 

Γιατί το νόμισμα, η ειδική έκφραση του χρήματος στο πλαίσιο ενός κοινωνικού σχηματισμού, δεν είναι μόνο το σημαντικότερο στοιχείο μιας χρηματικής οικονομίας, είναι επίσης και ένα πολιτικά σημαντικό μέγεθος.

Το νόμισμα της κάθε χώρας είναι το μέτρο της ισχύος της, μέτρο της θέσης της στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα, όσον αφορά τις σχέσεις της με τις άλλες χώρες. 

Η μαρξιστική θεωρία για τις οικονομικές κρίσεις

του Γιάννη Τόλιου*

Η νέα διεθνής οικονομική κρίση του καπιταλισμού που τα τελευταία χρόνια πλήττει με ιδιαίτερη σφοδρότητα τις «περιφερειακές» οικονομίες της ευρωζώνης και την οποία ο ελληνικός λαός βιώνει με τραγικό τρόπο, φέρνει και πάλι στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις αιτίες, τις συνέπειες και πάνω απ' όλα τις πολιτικές εξόδου από την κρίση. Ο Μαρξ ήταν ο πρώτος διανοητής που αναλύοντας σε βάθος τους νόμους κίνησης και τις αντιφάσεις του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, προσδιόρισε τις βαθύτερες αιτίες, τις σύνθετες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες και τη δυνατότητα οριστικής υπέρβασης των κρίσεων. Στο βασικό έργο της ζωής του, το Κεφάλαιο, αναλύοντας τους όρους παραγωγής, κυκλοφορίας και αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου, έκανε μεταξύ άλλων «ανατομία» των οικονομικών-κυκλικών κρίσεων, καθώς και της ιστορικής τάσης της καπιταλιστικής συσσώρευσης, προσδιορίζοντας τον «ιστορικά» παροδικό χαρακτήρα του καπιταλιστικού συστήματος.

Προς μια ταξική επαναστατική στρατηγική

του Γιώργου Λιοδάκη

Ένα επαρκές θεωρητικό πλαίσιο αποτελεί ένα πρώτο απαραίτητο βήμα για τη διαμόρφωση μιας αντι-καπιταλιστικής στρατηγικής υπό τις παρούσες συνθήκες. Εκτός από τον κλασικό μαρξισμό, οι πρόσφατες συζητήσεις μεταξύ μαρξιστών σίγουρα προσφέρουν μια πολύτιμη πηγή. Ενάντια στη συνεχιζόμενη χρήση από το κεφάλαιο των διεθνών συγκρούσεων και των εθνικών ιδεολογιών για να διαιρεί τους εργαζόμενους και να εξασφαλίζει την αναπαραγωγή του, και σε αντίθεση με μια παραπλανητική, επικεντρωμένη στο έθνος-κράτος, θεωρητική προσέγγιση, μια σαφής αντίληψη της έννοιας του αναδυόμενου ολοκληρωτικού καπιταλισμού και μια σχετική τεκμηρίωση του εργατικού διεθνισμού συμβάλουν σε μια πολιτική οικονομία της μισθωτής εργασίας και σε μια επαναστατική προοπτική. (Βλ. επίσης Lebowitz 2003, viii-ix· Barker 2006, 77· Hart-Landsberg και Burkett 2006).

Σύμφωνα με την παραδοσιακή μαρξιστική-λενινιστική στρατηγική, η οποία κυριάρχησε κατά τον περασμένο αιώνα, η ανάπτυξη του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος προϋποθέτει ότι η εργατική

τάξη σε κάθε χώρα θα διεξάγει την ταξική πάλη κυρίως στο εθνικό πλαίσιο αλλά ταυτοχρόνως θα αλληλοϋποστηρίζονται, ιδιαίτερα στους αγώνες ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο.

Και πάλι για τις εκλογές

του Λεωνίδα Κάνζα

Πολλά έχουν ειπωθεί πρόσφατα, σε αυτό το blog και αλλού, σχετικά με τους λόγους υπέρ και κατά της συμμετοχής στις εκλογές της 6 Μαΐου. Και οι δύο πλευρές έχουν λογικά επιχειρήματα, αλλά για κάποιο περίεργο λόγο κανείς δεν μπορεί να πείσει την άλλη πλευρά. Εγώ, για παράδειγμα, δεν μπόρεσα να πείσω ούτε έναν άνθρωπο που είχε ήδη αποφασίσει ότι θα ψηφίσει να μην το πράξει.

Υπάρχουν πολλά επιχειρήματα κατά της απόφασή μου να μην ψηφίσω - ότι ισοδυναμεί στο να "δίνω μια ψήφο στην δεξιά, στους Παπαδήμοβενιζελοσαμαράδες" και ότι "βοηθώ με αυτό τον τρόπο το ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ".  Αλλά δεν έχω αλλάξει γνώμη και δεν πρόκειται να ψηφίσω.

Τι είναι, λοιπόν, το πρόβλημα;

Έχω σκεφτεί εκατοντάδες απαντήσεις στην ερώτηση "Να ψηφίσουμε ή να μη ψηφίσουμε;". Και έχω καταλήξει στο εξής συμπέρασμα, το οποίο εξηγεί γιατί ο κόσμος διαφωνεί τόσο έντονα και συναισθηματικά. Είναι πολύ απλό.  

Η απάντηση στην ερώτηση που δίνει ο κάθε Έλληνας πολίτης (γιατί το 1 εκατομμύριο μεταναστών στον τόπο μας δεν έχουν το δικαίωμα στην ψήφο) είναι άμεσα συνδεδεμένη με τους πολιτικούς στόχους που έχει ο καθένας μας.

Ρόζα Λούξεμπουργκ: «Η τάξη βασιλεύει στο Βερολίνο»

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί το τελευταίο γραπτό της Ρόζα, μετά την ήττα των Σπαρτακιστών στο Βερολίνο και λίγο πριν από τη δολοφονία της από τις επίλεκτες ομάδες που χρησιμοποίησε η “σοσιαλδημοκρατική” κυβέρνηση. Το μεταφράσαμε, γνωρίζοντας ότι παρότι έχουν γίνει ξανά μεταφράσεις, δεν μπορεί να βρεθεί ηλεκτρονικά κάποια στο διαδίκτυο στα ελληνικά.
(Η μετάφραση έγινε από το αγγλικό κείμενο στο  www.marxist.org)
 

«H τάξη βασιλεύει στη Βαρσοβία!»  διακήρυξε ο υπουργός Σεμπαστιανί  στην παρισινή Βουλή των Αντιπροσώπων το 1831, όταν μετά την έφοδο τους στο προάστιο της Πράγκα, οι επιτιθέμενοι στρατιώτες εισέβαλλαν στην πολωνική πρωτεύουσα για να αρχίσουν τη σφαγή των επαναστατών.
 

«Η τάξη βασιλεύει στο Βερολίνο!»  Έτσι διακηρύττει θριαμβευτικά ο αστικός τύπος, έτσι δηλώνουν ο Έμπερτ και ο Νόσκε, και οι αξιωματικοί του “νικηφόρου στρατού”, τους οποίους ο μικροαστικός όχλος στο Βερολίνο χειροκροτά κουνώντας χαρτομάντιλα και φωνάζοντας «Ουρά!». Η δόξα και η τιμή των γερμανικών όπλων έχουν δικαιωθεί από την αρχή της παγκόσμιας ιστορίας. Αυτοί που κατατροπώθηκαν στην Φλάνδρα και στην Αργκόν επανόρθωσαν τη φήμη τους με μια λαμπρή νίκη – πάνω από 300 Σπαρτακιστές στο κτήριο της Φόρβερτς (Vorwarts). Οι μέρες που οι ένδοξοι γερμανοί στρατιώτες εισέβαλλαν στο Βέλγιο, και οι μέρες του στρατηγού Φον Έμιχ, του κατακτητή της Λιέγης, ωχριούν μπροστά στα κατορθώματα των Ράινχαρτ και σία στους δρόμους του Βερολίνου.

Ποιος, ποιον και πώς;

Όλοι μιλάνε για ένα κάποιο μέτωπο. Ποιο να διαλέξουμε και με τι κριτήρια; αντιμνημονιακό, εθνικό-πατριωτικό, αριστερό, αντικαπιταλιστικό; Μήπως λίγο από όλα; Σε μια κοινωνική σύγκρουση σαν την τωρινή, οι μάχες του παρόντος, δεν πρόκειται να κερδηθούν με ευκολίες. Απαιτείται, μια βαθιά ματιά πίσω, και ένα τολμηρό, διορατικό κοίταγμα μπροστά.  

του Παναγιώτη Μαυροειδή

Κανείς δεν αμφισβητεί πλέον πως βρισκόμαστε στη δίνη μιας καπιταλιστικής κρίσης με βάθος, ποιότητα και διάρκεια που υπερβαίνουν τα όρια ενός συνηθισμένου καθοδικού κύκλου.

Κι οι πιο ανυποψίαστοι συνειδητοποιούν-συχνά με τρόμο-κάτι ακόμη: Η κοινωνική σύγκρουση, στο φόντο αυτής της κρίσης και των προσπαθειών εξόδου από αυτήν, θα είναι αντίστοιχης ποιότητας και βάθους και για να λέμε τα πράγματα με το όνομα τους, θα είναι εξαιρετικά βίαιη.

Να αγωνιστούμε λοιπόν. Αντίσταση, ανατροπή αυτής της πορείας. Δεν έχει κάνει και λίγα η κοινωνία. Σε παλιότερες εποχές θα είχαν πέσει όχι μία αλλά δέκα κυβερνήσεις.
Υπάρχει όμως ένα πραγματικό τείχος απέναντι στο λαό.

Η δήθεν αριστερή ιδεολογική κυριαρχία

του Γιώργου Ρούση

Ένα από τα μόνιμα επιχειρήματα των εκπροσώπων της Ν.Δ., αλλά και άλλων συντηρητικών πολιτικών στα τηλεοπτικά παράθυρα, είναι ότι τα επαχθή αντιλαϊκά μέτρα οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην καθυστέρηση λήψης μέτρων, η οποία ήταν απόρροια της κυριαρχίας της αριστερής ιδεολογίας.

Στο ίδιο μοτίβο έγκριτοι εκπρόσωποι και προπαγανδιστές της κυρίαρχης ιδεολογίας, όπως ο Αλέξης Παπαχελάς, κάνουν λόγο για «Αριστερά [που] επικράτησε μετά το 1974 στην κουλτούρα, την ιδεολογική ζύμωση και την καταγραφή της ιστορίας».

Εν προκειμένω συμβαίνει δυο πραγμάτων ένα. Είτε οι ιδεολόγοι, της αστικής τάξης, οι Νεοδημοκράτες και λοιπά συναφή επαγγέλματα, ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ συμπεριλαμβανομένης, συγχέουν την επικράτηση της αριστερής ιδεολογίας με τον κρατισμό και την ύπαρξη κρατικής ιδιοκτησίας, είτε θεωρούν ότι η πραγματική αριστερή ιδεολογία είναι εκείνη που κυριαρχεί στο έδαφος του καπιταλισμού.

Για το πολιτικό μέτωπο, τις αριστερές κυβερνήσεις και τα αντικαπιταλιστικά καθήκοντα

του Θάνου Ανδρίτσου

Άλμα στο κενό ή  προσέγγιση με όρους πραγματικών δεδομένων της ταξικής πάλης;

Η εποχή μας, πέραν όλων των άλλων, προσδίδει  ενδιαφέροντα στοιχεία  στις συζητήσεις τόσο μέσα στην Αριστερά όσο και ευρύτερα στον εργαζόμενο κόσμο. Το πρώτο ενδιαφέρον  στοιχείο είναι ότι οφείλεις να είσαι σαφής και ξεκάθαρος σε αυτά που λες.

Πάνε τα χρόνια που πίσω από τη θεωρητική θολούρα και τις μάχες διατυπώσεων μπορούσε να κρυφτεί μια αμηχανία και μια απουσία πολιτικής και προγραμματικής τοποθέτησης. Τώρα τα ακροατήρια είναι και πιο μαζικά και πιο λαϊκά και πιο απαιτητικά. Τι λες, τι θες να κάνεις και πως; Απλά και κατανοητά. Μπορείς να το πεις; Αν όχι τράβα στη μπάντα.
 

Το δεύτερο είναι ότι πολλές φορές φαίνεται σαν οτιδήποτε προτείνει κάποιος, να έχει πλευρές αλήθειας και να μπορείς όταν το ακούσεις να κουνήσεις το κεφάλι σου συγκαταβατικά. Από το πιο συντηρητικό σενάριο, του «ας αλλάξει ένας υπουργός, ας γίνει κάτι λίγο τουλάχιστον να μην πεθάνουμε από την πείνα, έστω μέχρι εδώ κρατηθήκαμε, να μη χειροτερέψουμε», μέχρι το πιο ακραίο και απελπισμένο, του «να πάρω μια καραμπίνα και να τους διαλύσω όλους, θα βάλω μια μπόμπα και θα σου πω εγώ, θα τον βρω το χοντρό και θα του ρίξω μια να φοβηθούν οι άλλοι», περιέχουν στοιχεία με λογική και εκφράζουν την ανάγκη όλου του κόσμου να κάνει κάτι.

Ο ποιητής θα αδράξει το λυγμό των ατίμων, των σκλάβων το μίσος*

του Δημήτρη Δημητούλη

Η Κομμούνα του Παρισιού δεν ενσάρκωσε μόνο ένα νέο τύπο κράτους, αλλά αποκάλυψε κι ένα ιστορικά πρωτόγνωρο τύπο δημοκρατίας, την εργατική δημοκρατία των αυτόκυβερνώμενων μαζών. 

Η Κοµµούνα εγκαθίδρυσε µια ριζικά καινούργια στην ιστορία μορφή διαλεκτικής συνάρθρωσης της άμεσης µε την αντιπροσωπευτική εργατική δημοκρατία.

Πρώτον: «Η Κομμούνα συμπύκνωσε μια ιστορικά συγκεκριμένη διαλεκτική συνειδητού και αυθόρμητου»

Δεύτερο, η αναγκαιότητα καταστροφής του αστικού κράτους και των «μηχανισμών» του δεν είναι μόνο ένα από τα σπουδαιότερα διδάγματα της Κομμούνας, αλλά, επίσης, μια από τις κρισιμότερες «νομοτέλειες» της επαναστατικής - απελευθερωτικής διαδικασίας, καθοριστική συνθήκη για τη νικηφόρα έκβασή της. Το αστικό κράτος που θεμελιώνεται πάνω στις σχέσεις παραγωγής και τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας, που χαρακτηρίζουν τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, διασχίζεται από ένα σύνολο χαρακτηριστικών τα οποία συνιστούν τη λεγόμενη υλικότητά του, το «σκληρό» του πυρήνα.

Φουντώνουν οι διαδηλώσεις στις ΗΠΑ

Θα μπορούσε να είναι το… συντομότερο αμερικανικό ανέκδοτο των τελευταίων δεκαετιών: «ταξική πάλη στις ΗΠΑ».

Σήμερα όμως, από ανέκδοτο μετατρέπεται σε πραγματικό επεισόδιο της ιστορίας των κοινωνικών αγώνων εκεί, καθώς δεκαετίες μεθοδευμένης και προσεκτικά συντηρημένης ταξικής εκεχειρίας δείχνουν να σπάνε κάτω από την πίεση της οικονομικής κρίσης και της αντιλαϊκής, νεοσυντηρητικής της διαχείρισης. Τα γεγονότα στο Μάντισον του Ουισκόνσιν, αλλά και σε άλλες πολιτείες, όπως στο Μέριλαντ, στο Οχάιο, στη Νεβάδα, στη Δυτική Βιρτζίνια και στο Νιου Χαμσάιρ, καταγράφονται ως πρωτόγνωρες κινητοποιήσεις, κάνοντας τους (πιο αισιόδοξους) αναλυτές να διαβλέπουν την ανάδυση ενός νέου ιστορικού κύκλου ταξικών αγώνων στη βορειοαμερικανική επικράτεια. Πάνω από 200.000 διαδηλωτές στο Μάντισον, οι περισσότεροι χωρίς καθοδήγηση από το θεσμοθετημένο συνδικαλισμό, παρέμειναν επί ένα δεκαήμερο στους δρόμους πολιορκώντας ή καταλαμβάνοντας δημόσια κτίρια κι αυτό δεν είναι καθόλου συνηθισμένο στις ΗΠΑ. Από τη δεκαετία του ’30 και του ’40, όταν σχηματίζονταν τα αμερικανικά εργατικά συνδικάτα αντιμετωπίζοντας την εχθρότητα των αναδυόμενων επιχειρηματικών κολοσσών του αμερικανικού καπιταλισμού, είχαν να δουν οι δρόμοι των μεγαλουπόλεων τέτοιες κινητοποιήσεις.

"Επανάσταση σημαίνει μια νέα τάξη πραγμάτων"

Εκπληκτική επιτυχία σημείωσε η διάλεξη του Σλάβοϊ Ζίζεκ στο ΕΜΠ, την Κυριακή, 19 Δεκεμβρίου 2010, με θέμα "Ζώντας στην εποχή των τεράτων- Η κρίση, η Ευρώπη, ο Κομμουνισμός". Επί τρεις ώρες, περίπου δύο χιλιάδες άνθρωποι άκουσαν και συζήτησαν με τον Σλοβένο φιλόσοφο καίρια ζητήματα που αφορούν την κρίση του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού και της πολυπολιτισμικότητας, τη σύγχρονη δικτατορία των ειδικών και την επίθεση του κεφαλαίου εναντίον της κριτικής σκέψης, τη συστημική βία και το νόημα της κοινωνικής επανάστασης, ως διεργασίας που δεν αρνείται απλώς το υπάρχον, αλλά θεμελιώνει μια νέα κοινωνική τάξη πραγμάτων. Στη συζήτηση συμμετέσχε, με εισηγητική παρέμβαση και ο καθηγητής του πανεπιστημίου του Λονδίνου Κώστας Δουζίνας, ο οποίος διατύπωσε ένα τριπλό "κατηγορώ" εναντίον της συστημικής ελληνικής διανόησης, της κατεστημένης δημοσιογραφίας και των σεχταριστικών τάσεων στις αριστερές ηγεσίες. Τη συζήτηση στο κατάμεστο αμφιθέατρο του Μ.Α.Χ. (η οποία θα επιδιώξουμε να παρουσιαστεί σε βίντεο από την ιστοσελίδα μας τις επόμενες μέρες) συντόνισε ο καθηγητής του πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Μανιάτης. Ακολουθεί το (κατά προσέγγιση) κείμενο της ομιλίας του Σλάβοϊ Ζίζεκ.

Η ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΣΛΑΒΟΪ ΖΙΖΕΚ ΣΤΟ ΕΜΠ (ή κάτι παρόμοιο)

Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, Αθήνα, 19 Δεκεμβρίου 2010

Λέγεται ότι στην Κίνα, αν πραγματικά μισούν κάποιον, η κατάρα που του εκτοξεύουν είναι: «Είθε να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς»! Στην ανθρώπινη ιστορία, «ενδιαφέροντες καιροί» είναι, στην πραγματικότητα, εποχές αναταραχών, πολέμων και σύγκρουσης για την εξουσία, με βαριές συνέπειες για εκατομμύρια αθώους.