Γιάννης Βαρουφάκης: Να σώσουμε τον καπιταλισμό!

του πάροικου

Ένας σύντομος σχολιασμός μιας προ μηνών ομιλίας του σημερινού υπουργού, με τίτλο
Yanis Varoufakis: Confessions of an Erratic Marxist /// 14th May 2013.

 

Αρχικά αναρωτηθήκαμε αν είναι σήμερα, εν όψει «διαπραγμάτευσης», η κατάλληλη στιγμή για έναν τέτοιο σχολιασμό. Και σκεφτήκαμε ότι μάλλον είναι πολύ κατάλληλη στιγμή, διότι είναι ενδεικτική του πραγματικού πλαισίου της σημερινής διαπραγμάτευσης που θέτουν όχι μόνο οι αρνητικές για τη χώρα συγκυρίες και οι απαιτήσεις των δανειστών αλλά και ο πολιτικός προσανατολισμός της ίδιας της ελληνικής κυβέρνησης.

 

Παρακολουθώντας την πιο πάνω ομιλία μπορεί κανείς εύκολα να συμφωνήσει με την επιλογή του τίτλου ως προς το "Erratic". Υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις για το "Confessions", ενώ ψάχνουμε ακόμα να βρούμε την ουσία του "Marxist".

 

Διότι αυτό που μας λέει χωρίς περιστροφές ο κ. Βαρουφάκης είναι ότι πρέπει να σώσουμε τον καταρρέοντα καπιταλισμό από τον εαυτό του. Εδώ υπάρχουν ήδη τρεις κριτικές παρατηρήσεις:
Πρώτον, αν κάτι σχετικό με τον καπιταλισμό κινδυνεύει την περίοδο αυτή (ο όρος 'κατάρρευση' είναι υπερβολικός) δεν είναι, δυστυχώς, το ίδιο το καπιταλιστικό οικονομικό πλαίσιο, αλλά μόνο οι πιο επιθετικές και απάνθρωπες νεοφιλελεύθερες πρακτικές του των τελευταίων δεκαετιών που μετανάστευσαν στην Ευρώπη κυρίως μετά το 2008. Σε αυτές ακριβώς αφορά η διαπράγματευση που κάνει σήμερα ως υπουργός. Και μάλιστα, ακόμα και σε αυτές, συναντά τη λυσσαλέα αντίδραση των αρπακτικών, όπως ακριβώς αναμενόταν! Επομένως για ποια κατάρρευση του καπιταλισμού μας μιλάει; Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι οι πολιτικές ΣΥΡΙΖΑ κατάφερναν να οδηγήσουν σε απαλλαγή μας από τις πρακτικές αυτές, το αποτέλεσμα κατά Βαρουφάκη θα ήταν ακριβώς η διάσωση του καπιταλισμού. Θα προτείναμε λοιπόν να μην ανησυχεί. Ο καπιταλισμός δείχνει να τα καταφέρνει και χωρίς τη βοήθειά του!

Δεύτερον, αν όντως ήταν υπό κατάρρευση ο καπιταλισμός, αναρωτιόμαστε γιατί άραγε θα έπρεπε να τον σώσει ένας αριστερός, κι ένα αριστερό κόμμα, όταν μάλιστα υπάρχουν τόσοι άλλοι πρόθυμοι διασώστες του ανά τον κόσμο; Μας εξομολογείται, βέβαια, ο μαρξιστής ομιλητής ότι σε ένα από τα πανεπιστήμια που προσελήφθη, τον προσέλαβαν από λάθος, μιας και δεν κατάλαβαν ότι πρόκειται για αριστερό. Πώς να τους κατηγορήσει κανείς…

 

Κατά τις ναρκισσιστικές του «εξομολογήσεις», παραδέχεται ότι έσφαλε όταν προ δεκαετιών πίστευε ότι η αριστερά και το συνδικαλιστικό κίνημα θα ωφελούνταν από την άνοδο της Θάτσερ στην Βρετανία, μιας και ο βρετανικός καπιταλισμός θα κατέρρεε ως αποτέλεσμα του θατσερισμού, προφανώς συμπαρασύροντας και τον παγκόσμιο. Κάθε χρόνος που περνούσε τον βεβαίωνε, όπως ομολογεί, ότι είχε κάνει λάθος, καθώς αντί να αποδυναμώνεται, ο καπιταλισμός εδραιωνόταν.
Τον συγχωρούμε για το λάθος. Αλλά το πρόβλημα είναι ότι με την ίδια ακριβώς διορατικότητα, κάνει και σήμερα τις ίδιες ακριβώς προβλέψεις περί κατάρρευσης. Μας βεβαιώνει δε ότι ο ίδιος δεν βιάζεται καθόλου να τη δει, όπως δεν βιάζεται άλλωστε και όλη η ανέτοιμη να κυβερνήσει αριστερά (η οποία παρεμπιπτόντως, έστω στην εκδοχή ΣΥΡΙΖΑ καλείται να κυβερνήσει σήμερα).
Μαθαίνουμε δηλαδή ότι η αριστερά –τουλάχιστον προς το παρόν- είναι καλύτερα ή να μην κυβερνά καθόλου καθότι ανέτοιμη, ή να κυβερνά εντός καπιταλιστικού πλαισίου και περιβάλλοντος.

 

Κι όταν τέτοια λέγονται για τον καπιταλισμό, τότε γιατί να περιμένει κανείς διαφορετικές τοποθετήσεις για το ευρώ: Πρέπει κι αυτό, όπως μας λέει, να διασωθεί, αλλιώς θα μπορούσαμε να μπούμε σε πανευρωπαϊκή ή και παγκόσμια οικονομική κρίση μεγαλύτερη του ‘29. Αυτό που δεν μας λέει είναι τι θα γίνει με το βάθεμα της σημερινής κρίσης, η οποία δεν είναι καθόλου υποθετική και η οποία αν για την Ελλάδα παίρνει τραγικές διαστάσεις, είναι ακριβώς αξαιτίας του ευρώ και της Ε.Ε.! Τι μέλλει γενέσθαι με την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία αν το ευρώ και η πολιτική της Γερμανίας διασωθούν, ας πούμε με τη βοήθεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, και με αυτονόητη πλέον τη θέση της Ελλάδας εντός τους;  Διότι κι ο ίδιος παραδέχεται ότι ο μόνος πραγματικός συνομιλητής του στην Ε.Ε. είναι η Γερμανία της Μέρκελ. Δέχεται δηλαδή απερίφραστα ότι ουσιαστικά πλέον Ε.Ε. = Μέρκελ, με την πολιτική της οποίας όμως διαφωνεί!

 

Είναι δύσκολο να βρει κανείς άκρη με τον συγκεκριμένο "erratic Marxist", καθώς η παραδοξολογία είναι κυρίαρχη σε όλη τη διάρκεια της εξομολόγησης. Πώς συνάδει π.χ. αυτή η προσκόλληση στο ευρώ με την ομολογία του πως «αυτό που μας χωρίζει στην Ευρώπη είναι το κοινό μας νόμισμα»;

 

Σε άλλο σημείο μας λέει ότι η Ελλάδα, δυστυχώς δεν είναι η Αργεντινή των μεγάλων αγροτοκτηνοτροφικών εκτάσεων και ούτε μπορεί να γίνει μια Νότια Κορέα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Θέλει να πει ότι οι δυνατότητές μας είναι πιο περιορισμένες και η θέση μας πιο δύσκολη στην παγκόσμια οικονομική σκακιέρα, άρα δεν είναι εύκολο να γυρίσουμε σε δικό μας νόμισμα και να καθορίσουμε μόνοι μας τις οικονομικές μας προτεραιότητες και τις εμπορικές μας σχέσεις. Σύμφωνοι, αρκεί να μας πει τι, κατά την άποψή του, μπορεί επιτέλους να κάνει η Ελλάδα, άλλο από το να δανείζεται με ληστρικούς ή λιγότερο ληστρικούς όρους, (αφού δεν παράγει και δεν εξάγει σχεδόν τίποτα, με αναμφισβήτητη ευθύνη της Ε.Ε. και του ευρώ) και άλλο από το να ξεπουλάει ό,τι έχει και δεν έχει! Να επιδιώξει συμμαχίες και κατανόηση εντός της Ε.Ε. προφανώς... Αλλά ποιο είναι το Σχέδιο Β αν δεν τις βρει (και μέχρι στιγμής δεν τις βρίσκει) και τι θα κάνει αν η Μέρκελ εξακολουθήσει προκλητικά να λέει όχι ακόμα και στις ελάχιστες αξιώσεις της ελληνικής πλευράς, ακόμα κι όταν αυτές δεν αμφισβητούν το μνημονιακό πλαίσιο και την κυρίαρχη πολιτική της;

Μιλάει για μια καταστροφή που θα έρθει αν φύγουμε από το ευρώ, αλλά παραδέχεται ότι υπάρχουν τεράστια ανεπένδυτα κεφάλαια και θα πρέπει να πειστούν οι τραπεζίτες να τα επενδύσουν. Ναι, αλλά πρώτον αυτοί δεν φαίνονται να πείθονται. Και δεύτερον, γιατί αλήθεια η πρόταση αυτή  ισχύει μόνο στο περιβάλλον του ευρώ και όχι σε περιβάλλον εθνικών νομισμάτων; Εκεί δεν μπορούν να γίνουν επενδύσεις; Τι γινόταν πριν την σύλληψη-κατασκευή του ευρώ; Δεν υπήρχαν ελληνική και ευρωπαϊκές οικονομίες;

Έχουμε και δύο ακόμα παραδοχές του σχεδόν ειλικρινείς: Η μία είναι περίπου ότι ενώ η οικονομία είναι κάτι απλό, η οικονομική επιστήμη υπάρχει μόνο για να μπερδεύει τους αμύητους πολίτες και να εξασφαλίζει δουλειά στους οικονομολόγους. Η δεύτερη αφορά κάποιο περιστατικό σε ένα αεροδρόμιο, όπου παρακάπτοντας, λόγω ειδικών προνομίων και πρώτης θέσης, την ουρά στο check in, έκανε την αμαρτωλή σκέψη ότι εδικαιούτο την ειδική αυτή μεταχείριση. Δεν άργησε, όπως μας λέει, να συνειδητοποιήσει πόσο εύκολο είναι να διαφθαρεί κανείς όταν κοιμάται με την εξουσία.

Τελικά, αναρωτιόμαστε αν χρειάζονται τόσα χρόνια σπουδών, τόσα μεταπτυχιακά, τόσες πανεπιστημιακές έδρες, διαλέξεις και ταξίδια σε όλον τον κόσμο, ομιλίες σε κοινοβούλια και συνομιλίες με ισχυρούς και σοφούς, για να κάνει ένας άνθρωπος τόσο απλές διαπιστώσεις για το γνωστικό του αντικειμένο, και αν ύστερα από όλα αυτά χρειάζεται και μια ουρά σε ένα αεροδρόμιο για συνειδητοποιήσει ο ίδιος άνθρωπος ότι το να κοιμάσαι με την εξουσία σε κάνει ή πουτάνα ή πελάτη της.

Η ανισότητα και η αποδοχή της

 

της Νίκης Μ.

Η ανισότητα και η αποδοχή της είναι διαχρονικά πράγματα. Και παραμένουν ανίκητα όχι γιατί υπάρχουν λίγοι ισχυροί και άπληστοι που κυβερνάνε τον κόσμο -αυτοί πράγματι υπάρχουν και είναι ένοχοι- αλλά γιατί ο μέσος άνθρωπος (όσο δόκιμο μπορεί να είναι το να μιλάμε για μια τέτοια υποθετική οντότητα) κατά βάθος ενστερνίζεται το πρώτο και δικαιολογεί το δεύτερο. Κανένα σύστημα δεν μπορεί να επιβιώσει αν δεν βρίσκει επαρκή ερείσματα στην κοινωνία.

Υπάρχει άρα ατομική ευθύνη αυτού του περίφημου μέσου ανθρώπου. Αν υπάρχει πηγή του κακού ας την αναζητήσουμε και μέσα μας, αφού στην καθημερινότητά μας, όχι μόνο ανεχόμαστε την ανισότητα, την αδικία, την ιεραρχία και την ετερονομία, αλλά προσπαθούμε να επωφεληθούμε από αυτά και φυσικά τα αναπαράγουμε ευκαιρίας δοθείσης. Ζούμε συνήθως αμέριμνοι αν όχι ευτυχείς με ό,τι προαιρείται να μας προσφέρει το πολιτισμικό μας σούπερ μάρκετ (κατεψυγμένες ιδέες, θρεπτικά ιδεώδη, ηθική της μιας χρήσης). Γιατί να ξεβολευτούμε άλλωστε όταν η φρίκη βρίσκεται ακόμα μακριά μας, όταν εμείς απολαμβάνουμε ευταξία και ασφάλεια;

Με αφορμή το ΦΑΣΙΣΜΟΣ Α.Ε…

γράφει ο Michael Theødosiadis 

Μόλις πριν από λίγες μέρες, οι δημιουργοί των Debtocracy και Catastroika κυκλοφόρησαν την τρίτη τους κατά σειρά δουλειά, το ντοκιμαντέρ με τίτλο ΦΑΣΙΣΜΟΣ Α.Ε., με στόχο (όπως άλλωστε είναι προφανές) να προβληθούν στο ευρύ κοινό τα οικονομικά αίτια που συνέβαλαν στην άνοδο των φασιστικών καθεστώτων κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου. Σε γενικές γραμμές, το μήνυμα της ταινίας συνοψίζεται ως εξής: ο φασισμός δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια αντίδραση του κεφαλαίου (όπως είχε πει και ο Τρότσκι 1996, σ.9), δηλαδή μια συντονισμένη επίθεση της αστικής τάξης στο οργανωμένο εργατικό κίνημα. Αναμφισβήτητα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι Ιταλοί φασίστες, οι Γερμανοί ναζί και οι Έλληνες ομόλογοί τους υπήρξαν μπροστάρηδες στα κέρδη κάποιων μεγαλοβιομηχάνων ή ότι οι φιλελεύθεροι ηγέτες κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου έκλειναν το μάτι στα φασιστικά καθεστώτα. Ωστόσο, ο πυρήνας αυτής της σκέψης που, ούτε λίγο ούτε πολύ, καταλήγει στο εξής αξίωμα: ο φασισμός και ο καπιταλισμός πάνε πάντα χέρι χέρι, είναι μάλλον ανεπαρκής. Και αυτό διότι οποιαδήποτε αναγωγή στον οικονομισμό, επισκιάζει τις βαθύτερες πτυχές των εν γένει υπαρκτών καταστάσεων όπως αυτές διαμορφώνονται από το σύνολο των εκάστοτε ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων, οδηγώντας μας συχνά σε υπεραπλουστεύσεις και ντετερμινιστικά ή συνωμοσιολογικά σενάρια: αναμφίβολα, τα φασιστικά καθεστώτα σε μια δεδομένη ιστορική στιγμή στήριξαν τα οικονομικά συμφέροντα των μεγαλοβιομηχάνων. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συνεπάγεται αυτόματα ότι ο φασισμός υπήρξε κατ’ ανάγκη γέννημα θρέμμα μιας συνωμοσίας ισχυρών και τίποτε άλλο. Συνεπώς, θα ήταν ωφέλιμο να προβάλουμε μια νέα προσέγγιση στο φαινόμενο αυτό, εξετάζοντας παράλληλα τρία πολύ σημαντικά ερωτήματα:

Ζητείται "Αξιοπρεπειόμετρο"

του Ν. Μπογιόπουλου

Κάποτε έχτιζαν Μακρονήσια και έλεγαν ότι χτίζουν «Παρθενώνες»! Τώρα μετέτρεψαν τον τόπο σε κοινωνικό νεκροταφείο, σε θάλαμο αιθαλομίχλης και κατάθλιψης και λένε ότι έφεραν «σωτηρία»…

Κάποτε στοίβαζαν το μισό πληθυσμό στιςπαραγκουπόλεις του Περάματος και μιλούσαν για «ανοικοδόμηση». Τώρα έχουν αφαιρέσει ακόμα και το δικαίωμα στη θέρμανση από 3 εκατομμύρια Έλληνες και μιλούν για «ανάπτυξη»…

Κάποτε έστελναν 2 εκατομμύρια Έλληνες στις στοές του Βελγίου και τις φάμπρικες της Γερμανίας και έλεγαν ότι δημιουργούσαν το μεταπολεμικό «θαύμα»! Τώρα έχουν στείλει 2 εκατομμύρια Έλληνες στην ανεργία και λένε ότι γράφουν το «success story»…

Κάποτε για να πιάσεις δουλειά έπρεπε να έχεις χαρτί «κοινωνικών φρονημάτων» και ρουσφετόχαρτο από τον Μαυρογιαλούρο της περιφερείας. Τώρα για να πιάσεις δουλειά θα πρέπει να έχεις χαρτί από το οικείο… δουλεμπορικό το οποίο θα σε υπενοικιάζει για δυο και τρία κατοστάρικα στον… οικείο εργολάβο!

Λίστα «Forbes»: Πόσοι φτωχοί «παράγουν» έναν πλούσιο;

Λίστα «Forbes»: Πόσοι φτωχοί «παράγουν» έναν πλούσιο;

του  Ν. Μπογιόπουλου

Χτες, δόθηκε στη δημοσιότητα από το «Forbes» η ετήσια «λίστα των δισεκατομμυριούχων» του πλανήτη. Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κανείς την εξέλιξη της σχετικής λίστας από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και μετά. Θα διαπιστώσει ότι:

• Το 2008, προ κρίσης δηλαδή, οι δισεκατομμυριούχοι του πλανήτη, κατά τη «λίστα Forbes», αριθμούσαν τους 793 και η συνολική περιουσία τους ανερχόταν στα 2,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
• Το 2010 ο αριθμός τους έφτασε τους 1.011 και τα πλούτη τους στα 3,5 τρισεκατομμύρια δολάρια..
• Το 2011 οι δισεκατομμυριούχοι ανήλθαν στους 1.216 και η περιουσία τους ανήλθε στα 4,5 τρισεκατομμύρια δολάρια.
• Το 2012 οι δισεκατομμυριούχοι αυξήθηκαν στους 1.426 με την συνολική τους περιουσία να αυξάνεται στα 5,4 τρισεκατομμύρια δολάρια.
• Όσο για το 2013, σύμφωνα με τα χτεσινά στοιχεία, ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων ανέβηκε στους 1.645 και η περιουσία τους έχει εκτιναχτεί στα 6,4 τρισεκατομμύρια δολάρια!

Αυτό που προκύπτει από τα προηγούμενα είναι ότι στον κόσμο τους, στον κόσμο των κεφαλαιοκρατών, των πολυεθνικών, των μονοπωλίων, των τραπεζιτών, από τη στιγμή που ξέσπασε η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, συμβαίνουν τα εξής:

Περισσότερες αποδείξεις ότι ο καπιταλισμός ποτέ δεν επιλύει τις κρίσεις του

Περισσότερες αποδείξεις ότι ο καπιταλισμός ποτέ δεν επιλύει τις κρίσεις του

 

του Jerome Roos

Βρισκόμαστε στην έναρξη μιας νέας φάσης στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Πώς γίνεται να μας λένε συνεχώς οι ηγέτες του κόσμου ότι “αυτή η κρίση έχει τελειώσει”, και -έχουμε βαρεθεί πια την ίδια παράλογη ιστορία- κάποια άλλη κρίση να έρχεται σε ένα άλλο μέρος του πλανήτη, γελοιοποιώντας αυτή την επίσημη αφήγηση και τους ανόητους προπαγανδιστές της στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τον ακαδημαϊκό κόσμο; Όπως έχει σημειώσει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, και όπως ο εν εξελίξει πανικός των αναδυόμενων αγορών επιβεβαιώνει, ο καπιταλισμός ποτέ δεν επιλύει τις κρίσεις του - απλώς τις μετατοπίζει γεωγραφικά.

Μπορεί να μην έχετε διαβάσει γι' αυτό στα γενικά μέσα ενημέρωσης ακόμα, αλλά ο οικονομικός τύπος είναι γεμάτος: οι χρηματοπιστωτικές αγορές αντιμετωπίζουν σήμερα μια “αιματοχυσία” πάνω στην εμβάθυνση της αναταραχής στην παγκόσμια περιφέρεια. Όπως έγραψα ήδη, πέντε χρόνια μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers, βρισκόμαστε στην έναρξη μιας νέας φάσης στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Τη στιγμή που οι ευρωπαίοι ηγέτες επαίρονται ότι το πρόβλημα του χρέους είναι τελικά “υπό έλεγχο”, οι επενδυτές χάνουν την ψυχραιμία τους μπροστά σε μια κινεζική επιβράδυνση και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ “στενεύει” το πρόγραμμα τόνωσης της οικονομίας.

Η νέα κρίση των αναπτυσσόμενων χωρών και η Αργεντινή

Η νέα κρίση των αναπτυσσόμενων χωρών και η Αργεντινή 

του Κώστα Λαπαβίτσα

Την προηγούμενη εβδομάδα η Αργεντινή υποτίμησε το ‘επίσημο’ πέσο κατά 15%, ενώ το ‘ανεπίσημο’, ή ‘μπλε΄, πέσο υποχώρησε ακόμη περισσότερο. Η κίνηση αυτή έφερε με μιας αναταραχή στις αγορές συναλλάγματος και άλλων αναπτυσσομένων χωρών, όπως η Τουρκία, η Νότια Αφρική και η Βραζιλία. 

Η ένταση που από μήνες έχει συσσωρευτεί στις διεθνείς συναλλαγές των αναπτυσσομένων χωρών φαίνεται ότι οδηγεί σε νέα συναλλαγματική και χρηματοπιστωτική κρίση, της οποίας η Αργεντινή ίσως αποδειχθεί ο καταλύτης. 

Οι κεντρικές τράπεζες της Ινδίας και της Νότιας Αφρικής ήδη ανέβασαν τα επιτόκια για να προστατεύσουν τα νομίσματά τους. Εκεί όμως που τα πράγματα πηγαίνουν ταχέως προς κρίση είναι η Τουρκία, όπου η κεντρική τράπεζα την Τρίτη εκτόξευσε το επιτόκιο των ρέπος από 4,5% σε 10% και το επιτόκιο του βραχυπρόθεσμου δανεισμού από 7,75% σε 12% σε μια προσπάθεια να σταματήσει την καθίζηση της λίρας.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες ωθούνται σε κρίση για μια ακόμη φορά λόγω της δομής του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος και το ρόλου των ΗΠΑ σ’ αυτό.

Κρίση στην ευρωζώνη: η περίπτωση της Ιταλίας

Κρίση στην ευρωζώνη: η περίπτωση της Ιταλίας

του Γιάννη Εμμανουηλίδη  

Η Ιταλία διαμορφώθηκε σε ισχυρό ανεξάρτητο κράτος το 1860 - 1870. Στο νέο βασίλειο της Ιταλίας κυριαρχούν οι μεγαλοαστοί, αλλά υπάρχουν και ισχυρές ημιφεουδαρχικές παραδόσεις, κυρίως στον καθυστερημένο Νότο.

Η Ιταλία το 1870 - 1900 είναι μια σχετικά μεγάλη καπιταλιστική δύναμη, αλλά σαφώς πιο αδύναμη από την Βρετανία, τη ραγδαία ανερχόμενη Γερμανία, ακόμη και τη Γαλλία. Η βιομηχανία αναπτύσσεται στο Βορρά. Γύρω στα 1880 ο πληθυσμός της Ιταλίας πλησιάζει τα 30.000.000, αλλά μόνον 2.000.000 έχουν εκλογικά δικαιώματα.

Οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες προκαλούν αιματηρές εξεγέρσεις (Σικελία - Δεκέμβριος 1893, Σικελία & Μιλάνο - Απρίλης & Μάης 1896). Στις 6 - 9 Μάη 1896, στο Μιλάνο, ο στρατός σκότωσε περίπου 500 εξεγερμένους «για να επιβάλλει την τάξη». Το 1892 - 95 ιδρύεται το Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, αλλά ισχυρές παραμένουν και οι αναρχικές ιδέες.

Η Ιταλία μετατρέπεται σε μια (σχετικά αδύνατη) ιμπεριαλιστική χώρα.

Οι αποχρώσεις του λευκού καπιταλισμού και το μαύρο των εκλογών

Οι αποχρώσεις του λευκού καπιταλισμού και το μαύρο των εκλογών

του Χρήστου Χρυσανθόπουλου

Θυμάμαι καλά πως τα τελευταία δυο χρόνια την κοινή γνώμη απασχόλησαν οι εκπαιδευτικοί. «Υψηλόμισθοι», «τεμπέληδες», «κάθονται όλο το χρόνο» ήταν μερικά από τα Μεγκαλίστικα σχόλια που τους στόλιζαν στον τύπο. Τελικά η Κυβέρνηση τα κατάφερε και διόρθωσε αυτή την αδικία. Έκοψε μισθούς, μεταθέσεις, αποσπάσεις, άδειες, πάγωσε –κατήργησε καλύτερα- τους διορισμούς, αύξησε το ωράριο, ενίσχυσε τις δεύτερες αναθέσεις μαθημάτων, έκλεισε και συγχώνευσε σχολεία, προχωράει στην αξιολόγηση κ.λπ. 

Μια ακόμα ουσιαστική αλλαγή συζητιέται αυτή την περίοδο. Η θέσπιση «λευκής εβδομάδας», για σχολική ανάπαυλα, μετά από πρόταση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων αντιμετωπίζεται θετικά, όπως γράφεται, ακόμα και από τον Πρωθυπουργό. Φαντάζομαι τόσο στο Μαξίμου, όσο και στο Υπουργείο Παιδείας αναθάρρησαν, καθώς έφτασε από τα κάτω μια ρηξικέλευθη πρόταση για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης.

Τι είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα;

Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν μόνο παράδοξα να προσφέρουν. Αν επιμείνουν στην παράδοση της αντίστασης, θα επιβιώσουν. Αν την εγκαταλείψουν, θα χάσουν σταδιακά τον λόγο ύπαρξής τους.

Εκείνοι που υπερασπίζονται τους μετανάστες χωρίς χαρτιά και τους άνεργους διασώζουν την αξία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Εκείνοι που χρησιμοποιούν τη ρητορική για να υπερασπιστούν τα «ανθρώπινα δικαιώματα» πανίσχυρων εταιρειών ή τους ψευδεπίγραφους «ανθρωπιστικούς» πολέμους, συμβάλλουν στον μαρασμό τους

του Κώστα Δουζίνα*

 
Το άρθρο αυτό είναι το πρώτο μιας σειράς με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η σειρά εξετάζει ένα κεντρικό παράδοξο. Οι μετανάστες που πνίγονται στη Μεσόγειο και το Αιγαίο, οι 300 της «Υπατίας», οι άνεργοι νέοι και ηλικιωμένοι ή οι έγκλειστοι στο Γκουαντάναμο Μπέι δεν έχουν σχεδόν κανένα δικαίωμα ή απαίτηση προς την εξουσία. Πώς γίνεται, λοιπόν, σ’ έναν κόσμο όπου, όπως λέγεται, θριάμβευσαν τα ανθρώπινα δικαιώματα πολλοί άνθρωποι να μην έχουν κανένα;

Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού

Τα εδάφη εξαίρεσης και η οικονομική γεωγραφία του καπιταλισμού: μια ερευνητική υπόθεση για τον χώρο στην Ελλάδα της κρίσης

του Θάνου Ανδρίτσου

Η παρακάτω εισήγηση ανακοινώθηκε στο συνέδριο: “Μεταβολές και Ανασημασιοδοτήσεις του Χώρου στη Εποχή της Κρίσης”, Βόλος, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, 1-3/11/2013, σσ.24-31

Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αναφορές και οι προβληματισμοί γύρω από την «κατάσταση εξαίρεσης». Συχνά μελετώνται και οι χωρικές μορφές στις οποίες υλοποιείται, σε περιπτώσεις όπως τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, τα κέντρα κράτησης κ.ά. Η παρούσα εργασία θα επιδιώξει τη διεύρυνση και ανανοηματοδότηση του «εδάφους εξαίρεσης» μέσα από την εστίαση σε φορολογικούς παραδείσους και Ειδικές Οικονομικές Ζώνες, καταθέτοντας μια ερευνητική υπόθεση για τη σημασία και την εφαρμογή που έχει στην κατανόηση των οικονομικών γεωγραφιών του σύγχρονου καπιταλισμού, η έννοια της «εξαίρεσης». Υπό αυτό το πρίσμα θα κατατεθούν σκέψεις για την άνιση ανάπτυξη και την κατάτμηση σε ζώνες στην εποχή της κρίσης, θέτοντας υπό διερεύνηση τους μετασχηματισμούς του χώρου στην Ελλάδα.

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.  Για τη χρήση του όρου «έδαφος εξαίρεσης».

Λίγο πριν το 2014

του Στάθη

Όταν οι καπιταλιστικές δυνάμεις συγκρούονται μεταξύ τους, όσους κανόνες κι αν βάλουν στο παιχνίδι, όσον κι αν διαρκέσουν αυτοί οι κανόνες, εν τέλει καταλήγουν στον πόλεμο. Διότι στον καπιταλισμό, ως εκ της φύσεως του, ο υπ’ αριθμόν ένα (κι αναπόδραστος) κανόνας είναι η παραβίαση των κανόνων.

Στην εποχή μας οι καπιταλιστικές δυνάμεις που συγκρούονται δεν είναι δύο, είναι πολλές κι αυτό κάνει τον κόσμο ακόμα πιο ασταθή, ακόμα πιο ευάλωτο σε «ατυχήματα». Ούτε οι συμμαχίες ή τα μπλοκ συμμαχιών είναι ευάριθμα, ούτε οι σχέσεις των εταίρων μέσα στις συμμαχίες, ούτε οι αντιθέσεις των συμμαχιών μεταξύ τους σταθερές. Αντιθέτως μια όλο και πιο πυκνή καθώς και συχνή ρευστότητα αποδεικνύει ότι υπάρχουν παντού πολλοί μνηστήρες έτοιμοι να συγκρουσθούν με το «κυρίαρχο αρσενικό» της κάθε αγέλης.

Σήμερα ο καπιταλισμός, και όπου υπάρχουν πολεμικές συγκρούσεις (για τη διαρκή διαμόρφωση θέσεων ισχύος πάνω στη γεωπολιτική σκακιέρα), και όπου επικρατεί ειρήνη, διεξάγει έναν άγριο ανηλεή ταξικό πόλεμο κατά των λαών, ακριβώς διότι σε αυτόν τον πόλεμο έχει από καιρό νικήσει.

Νίκη στον αγώνα των απολυμένων της Coca-Cola - Νίκη για ολόκληρη την εργατική τάξη

Νίκη στον αγώνα των απολυμένων της Coca-Cola Νίκη για ολόκληρη την εργατική τάξη

Στο άκουσμα της λέξης καπιταλισμός, πόσo μάλλον πολυεθνική, αυτό που σου έρχεται αμέσως στο μυαλό είναι η Coca-Cola. Η εταιρεία κολοσσός που γιγαντώθηκε πουλώντας σε όλo τον πλανήτη ένα προϊόν του οποίου η χρησιμότητα σηκώνει πολλή συζήτηση. Υπό αυτή την έννοια, η ανάπτυξη αγώνων από τους εργαζόμενους σε μια τέτοια εταιρεία έχει μια αναβαθμισμένη σημασία, χωρίς προφανώς να σημαίνει ότι η αξία τους είναι μεγαλύτερη από τους αγώνες που προκύπτουν σε άλλους εργασιακούς χώρους.

Η σημερινή απεργία των εργαζομένων του εργοστασίου της Coca-Cola αποτελεί σημαντικό κινηματικό γεγονός για την πόλη της Θεσσαλονίκης, αλλά και για ολόκληρη τη χώρα. Η μαχητικότητα και η διάθεση των εργαζομένων όχι μόνο να συνεχίσουν την απεργία αλλά και η τάση για εξωστρέφεια και απεύθυνση στο λαό, η αισιοδοξία και ο αέρας νίκης που έχουν, μακριά από την απογοήτευση που έχουμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια, είναι άξια θαυμασμού.

Πέρα από την Ευρώπη / Αντιεξουσιαστική πλατφόρμα ενάντια στον καπιταλισμό (Βeyond Europe / antiauthoritarian platform against Capitalism)

Απλά η αρχή…

Το σύνθημα «Πέρα από την Ευρώπη» είναι ένα ξεκάθαρο «όχι» για τις παρούσες φαντασιώσεις της Ευρώπης. Είναι ξεκάθαρο πως το όνειρο μιας πολιτικά-οικονομικά ενοποιημένης, «πιο ίσης» και «δίκαιης» Ευρώπης για όλους όσους είναι στο ευρώ καταρρέει. Προς το παρόν, το «έθνος- Ευρώπη» αναδεικνύεται σε μια Ευρώπη λιτότητας και θανάσιμης δυσαρμονίας. 

Η νοσταλγική ευχή της επανενδυνάμωσης του κράτους για να ελέγξει την «χωρίς κανόνες» αγορά δεν αποτελεί την εναπομείνασα λύση που μπορεί να κάνει τις ζωές μας καλύτερες: στην καλύτερη περίπτωση, αποτελεί την άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Υπάρχει και άλλη εσφαλμένη εναλλακτική που προπαγανδίζεται από διάφορες ακροδεξιές και αντιδραστικές δυνάμεις σε όλη την ήπειρο. Ισχυρίζονται ότι η μόνη λύση είναι να οπισθοχωρήσουμε σε μια «Ευρώπη των εθνών», όπου κάθε έθνος κράτος θα είναι μόνο του.

Θέλουμε να πάμε πέρα από αυτές τις «λύσεις». Μιλάμε για την εναλλακτική πέρα από το κράτος, το έθνος και το κεφάλαιο που έφερε στο προσκήνιο ο αντιεξουσιαστικός αγώνας και η αυτοοργάνωση. 6 χρόνια από την αρχή της οικονομικής κρίσης επιτέλους κάνουμε την αρχή στο απαραίτητο πρόταγμα μιας διεθνικής πλατφόρμας για ριζοσπαστική ανταλλαγή απόψεων, συζήτησης και δράσεων.

Η σύγχρονη αδυναμία μας. Το ελληνικό σύμπτωμα: χρέος, κρίση και η κρίση της Αριστεράς

Η σύγχρονη αδυναμία μας. Το ελληνικό σύμπτωμα: χρέος, κρίση και η κρίση της Αριστεράς

του Αλέν Μπαντιού

Αποσπάσματα από άρθρο που έχει δημοσιευτεί στο Radical Philosophy (Σεπτέμβριος / Οκτώβριος 2013).

Το κοινό στοιχείο των διαδηλώσεων από την Ελλάδα ως τη Γαλλία είναι η έλλειψη μιας σαφούς στρατηγικής. Πρέπει να ανακαλύψουμε ξανά τη γλώσσα του κομμουνισμού.

Ξεκινώ με μια αίσθηση, μια πρόσληψη, που πιθανώς είναι προσωπική, πιθανώς αδικαιολόγητη, την οποία ωστόσο διαμορφώνω με βάση τις πληροφορίες που έχω στη διάθεσή μου: μια αίσθηση γενικής πολιτικής αδυναμίας. Αυτό που σήμερα συμβαίνει στην Ελλάδα μοιάζει με συμπύκνωμα αυτής της αίσθησης.

Βεβαίως, το κουράγιο και η επινοητικότητα του προοδευτικού και αντιφασιστικού κινήματος όσον αφορά την τακτική προκαλεί ενθουσιασμό. Επιπλέον, τέτοιες αντιδράσεις είναι εξαιρετικά αναγκαίες. 

Είναι όμως κάτι καινούργιο; 

Καθόλου. Αποτελούν τα ίδια και απαράλλακτα στοιχεία κάθε πραγματικά μαζικού κινήματος: εξισωτισμός, δημοκρατία των πολλών, επινόηση συνθημάτων, γενναιότητα, ταχύτητα αντιδράσεων.

Αδιαμεσολάβητοι φοιτητικοί ταξικοί αγώνες σε κάθε σχολή

Σκέψεις πάνω στο φοιτητικό συνδικαλισμό

Ένα πολύ συνοπτικό κείμενο για το συνδικαλισμό στα πανεπιστήμια, με αφορμή και τις κινητοποιήσεις που γίνονται.

Το εκπαιδευτικό σύστημα, στον καπιταλισμό αποτελεί έναν από τους πλέον κομβικής σημασίας ιδεολογικούς μηχανισμούς του.

Ειδικότερα ο θεσμός της ανώτατης εκπαίδευσης εξυπηρετεί το κεφάλαιο και το κράτος με πολύ αποτελεσματικό τρόπο.

Πέρα από την προώθηση των κυρίαρχων ιδεολογιών, ο θεσμός αυτός παράγει και κέρδος για τους καπιταλιστές μέσω διάφορων ερευνών και προγραμμάτων.

Σε αυτό, λοιπόν, το αστικό πανεπιστήμιο οργανώνονται και δρουν ομάδες (παρατάξεις, σχήματα, στέκια) διαφόρων «αποχρώσεων» και πεποιθήσεων, που η καθεμία έχει διαφορετική ανάγνωση της πραγματικότητας και διαφορετικούς σκοπούς.

Ο νέος κοινωνικός συνδικαλισμός: Ένα νέο μοντέλο ένωσης για μια νέα παγκόσμια τάξη

του Peter Waterman

Εισαγωγή: Ένας μετασχηματισμένος συνδικαλισμός για έναν μετασχηματισμένο κόσμο

Η έννοια ενός νέου κοινωνικού συνδικαλισμού είναι σχεδιασμένη για να είναι σχετική με και κατάλληλη για το σύγχρονο κόσμο μας. Πρόκειται για έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται όλο και περισσότερο από τη δραματική επέκταση και τις εξίσου δραματικές μεταμορφώσεις των καπιταλιστικών, στρατιωτικών, κρατικών, ιμπεριαλιστικών, τεχνικών και πατριαρχικών μορφών και εξουσιών. Χαρακτηρίζεται, κατά συνέπεια, από την εμφάνιση αυτών που αποκαλώ νέα εναλλακτικά κοινωνικά κινήματα (φεμινιστικά, αντιμιλιταριστικά, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οικολογικά, κ.λπ.), παράλληλα με παλιά κινήματα όπως εκείνα της θρησκείας, του έθνους ή της εργασίας.

Ειδικές Οικονομικές Ζώνες Υπερεκμετάλλευσης

Ειδικές Οικονομικές Ζώνες Υπερεκμετάλλευσης

του Θάνου Ανδρίτσου

Το κοινό χαρακτηριστικό των Ειδικών Οικονομικών Ζωνών από την Ασία μέχρι την Λατινική Αμερική είναι ότι δημιουργήθηκαν μετά τηνκρίση του ’70, δείχνοντας την σημασία που είχε για τον καπιταλισμό η υπέρβαση των προηγούμενων εργατικών διεκδικήσεων, κι επίσης το γεγονός ότι αποτελούσαν μια εξαίρεση απέναντι στα ισχύοντα (εργατικό και φορολογικό δίκαιο, πχ) στη χώρα φιλοξενίας.

Με τις οδηγίες του Μάρτιν Σουλτς

Συμπληρώνεται σχεδόν ένας χρόνος από τη συνέντευξη που έδωσε στα τέλη του περασμένου καλοκαιριού στο Σπίγκελ, ο Γερμανός πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μάρτιν Σούλτς, στην οποία παρουσίασε τη θέση του υπέρ της δημιουργίας Ειδικών Οικονομικών Ζωνών (ΕΟΖ) στην Ελλάδα, καθώς «οι περικοπές από μόνες τους δε φέρνουν ανάπτυξη». Μάλιστα, ανέφερε ότι η νεοεκλεγείσα τότε κυβέρνηση έχει καταθέσει πρόταση στην ΕΕ για συγκεκριμένες περιφέρειες που θα μπορούσαν να υιοθετήσουν συγκεκριμένα κίνητρα για επενδύσεις των οποίων τα προϊόντα θα πήγαιναν στην ευρωπαϊκή αγορά. Λίγες μέρες αργότερα, ο υπουργός Ανάπτυξης Κ. Χατζηδάκης, επισημοποίησε τη θέση της ελληνικής κυβέρνησης κάνοντας λόγο για «Ζώνες με ειδικά φορολογικά και διοικητικού χαρακτήρα κίνητρα» οι οποίες μάλιστα δε χρειάζεται να είναι και χωρικά ορισμένες αλλά μπορούν να αφορούν τομείς και κλάδους.

Βέβαια, η συζήτηση για τις ΕΟΖ στην Ελλάδα είχε ήδη ξεκινήσει από πολύ νωρίτερα και συνεχίστηκε στη συνέχεια.

Η Άμεση Δημοκρατία δεν είναι ιδεολογία εποικοδομήματος, αλλά αρχιτεκτονική αταξικού κοινωνικού οικοδομήματος

Αντίλογος προς πολιτικούς αλχημιστές

του Κώστα Λάμπου

Ζούμε στο μεταίχμιο δυο εποχών, δυό κόσμων και δυό πολιτισμών:

Από τη μια η εποχή της μεγάλης και βαθειάς οικονομικής ύφεσης, των αρνητικών προβλέψεων και της παγκόσμιας πείνας, ο κόσμος του μεγάλου ιδιωτικού πλούτου, της ανεργίας και της απέραντης εξαθλίωσης και ο ‘πολιτισμός’ του Φόβου, της ανασφάλειας, της κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας, της ανελευθερίας, της αυταρχικότητας, των ιμπεριαλιστικών πολέμων, της καταστροφής της Φύσης και της καπιταλιστικής βαρβαρότητας. Είναι η εποχή, ο κόσμος και ο ‘πολιτισμός’ του ταχύτατα παρακμάζοντος κεφαλαίου που τελειώνουν και φεύγουν¹.

Κι’ από την άλλη η εποχή των μεγάλων ανοιχτών οριζόντων που την ανοίγουν διάπλατα οι δυνατότητες της σύγχρονης επιστήμης και τεχνολογίας και η οποία οδηγεί σε ένα κόσμο των μεγάλων προσδοκιών, της ελεύθερης δημιουργικότητας, της καθολικής ευημερίας και τελικά σε έναν οικουμενικό ουμανιστικό πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, της αταξικής δημοκρατίας, της αμοιβαίας συνεργασίας, της ελεύθερης δημιουργίας, της ειρήνης και της ανθρώπινης ευτυχίας. Είναι η εποχή, ο κόσμος και ο πολιτισμός των δυνάμεων της Εργασίας, της Επιστήμης και του Πολιτισμού που σταθερά και δυναμικά ανατέλλουν και έρχονται².