To ευρώ και η ΕΕ δεν μπορεί να είναι το όριο της πολιτικής της αριστεράς!

του Στάθη Κουβελακη 

Στη συζήτηση που διεξάγεται και πάλι εν όψει της μάχης των ευρωεκλογών για τα θέματα της ΕΕ και του ευρώ ακούστηκε και πάλι από συντρόφους η άποψη ότι το θέμα δεν είναι το ευρώ και τα νομίσματα αλλά ο καπιταλισμός και οι πολιτικές που υπηρετούν τα κυρίαρχα ταξικά συμφέροντα.

Αναμφισβήτητα καπιταλισμός και ανάλογες πολιτικές υπήρξαν και πριν το ευρώ, ή την δημιουργία ΕΕ, και υπάρχουν έξω από αυτές. Στον τρόπο όμως με τον οποίο επιβλήθηκε ο νεοφιλελευθερισμός στην Ευρώπη, η δημιουργία του ευρώ και η συγκεκριμένη μορφή που πήρε το ευρωπαϊκό εγχείρημα μετά την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986, τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και όσες ακολούθησαν.

Αυτό που δημιουργήθηκε ήταν ένα πλαίσιο που θωράκιζε τις νεοφιλεύθερες πολιτικές, που τις έθετε εκτός κάθε δημοκρατικού ελέγχου, ακόμη και αυτού του περιορισμένου που υπάρχει στα πλαίσια του αστικού κοινοβουλευτισμού.

Το σύμπλεγμα της υποτέλειας

τoυ Στάθη Κουβελάκη

Κάποιο καλοκαίρι της τόσο μακρινής πλέον προ-μνημονιακής εποχής, προσπαθούσα να εξηγήσω στον ξάδελφο στενού φίλου και παλαιού συντρόφου, ότι καθώς έφυγα για σπουδές στο εξωτερικό 18 χρονώ, η Ελλάδα μου λείπει και ότι έρχομαι όσο πιο συχνά μπορώ, ειδικά όταν έχω διακοπές. 

Ενώ μιλούσα, ο άνθρωπος αυτός, δικηγόρος στο επάγγελμα και για αρκετά χρόνια μέλος του ΚΚΕ, με κοιτούσε με κάποια δυσφορία, που μου φαινόταν ανεξήγητη. 

Η απάντησή του ήταν περίπου η εξής: «E αυτό δεν το καταλαβαίνω. Τι έρχεσαι να κάνεις εδώ, η Ελλάδα είναι η χειρότερη χώρα. Αν ήμουν στη θέση σου, το τελευταίο πράγμα που θα έκανα είναι να περνάω εδώ τις διακοπές μου». Σταμάτησε προς στιγμήν και η έκφραση του προσώπου του άλλαξε απότομα προς το επιθετικό: «αλλά έτσι είστε εσείς έξω, μεγάλα κορόιδα. Δουλεύετε σαν μ... και περιμένετε να έρθουν οι διακοπές. Ενώ εμείς εδώ περνάμε υπέροχα όλο το χρόνο και πουλάμε αέρα κοπανιστό. Γι αυτό κι εμείς οι Ελληνες είμαστε οι πρώτοι».

Τα λόγια αυτά μου αποτυπώθηκαν έντονα και τα έχω έκτοτε ξανασκεφτεί πολλές φορές. Αυτό το δείγμα διχασμένης συνείδησης μου φαίνεται ότι αποτυπώνει με τον πιο παραδειγματικό τρόπο αυτό που θα ονόμαζα «το σύμπλεγμα της υποτέλειας».

Η μαγική σκέψη

του Στάθη Κουβελάκη

Σύμφωνα με τα Χαντίθ, την καταγεγραμμένη παράδοση που οι μουσουλμάνοι σουνίτες θεωρούν συμπλήρωμα του Κορανιού, ο προφήτης Μωάμεθ έχει αποφανθεί ότι «όσο πλησιάζει κανείς την εξουσία τόσο απομακρύνεται από τον Θεό». 

Το πρόβλημα ίσως αρχίζει και προκύπτει όταν εκτός από τον Θεό απομακρύνεται και από την ορθολογική σκέψη, ενίοτε και από την κοινή λογική. 

Και κάτι τέτοιο συμβαίνει στην πολιτική σκηνή όταν υπαρκτές αντιθέσεις και δυσκολίες θεωρούνται ότι λύνονται με ρητορικό συγκερασμό αντιφατικών προταγμάτων, επίκληση καλών προθέσεων και ακροβασίες, δηλαδή με την προσφυγή σε ένα είδος «μαγικής σκέψης».

Ο Νέλσον Μαντέλα και ο ένοπλος αγώνας

Ο Νέλσον Μαντέλα και ο ένοπλος αγώνας

του Στάθη Κουβελάκη

Η περίπτωση του Μαντέλα αποδεικνύει ότι η υπερβολή στον έπαινο λειτουργεί μπορεί εν τέλει να λειτουργήσει ως πολύ αποτελεσματικότερο μέσο παραποίησης της ιστορίας από τη μήνη ή τη λήθη. Για όσους αγνοούν τα στοιχειώδη για την διαδρομή του και τον αγώνα που έδωσαν οι Μαύροι της Νότιας Αφρικής ο νεκρός πλέον ηγέτης φαντάζει σαν ένα μείγμα χριστιανού άγιου και σταρ της βιομηχανίας του θεάματος και της ανθρωπιστικής ιδεολογίας του συρμού. 

Σε ένα άρθρο του στους Τάϊμς της Νέας Υόρκης ο Σλάβοϊ Ζίζεκ έγραψε πως η μετατροπή του Μαντέλα σε ακίνδυνη και συναινετική εικόνα αποτελεί σύμπτωμα ήττας, της αποτυχίας του να αλλάξει την κοινωνική μοίρα των Μαύρων και να θέσει τέλος στο κοινωνικό απαρτχάϊντ που συνεχίζει να διαιρεί την Νοτιοαφρικανική κοινωνία. 

Το κοινωνικό απαρτχάϊντ συνεχίζεται

Υπάρχει αναμφίβολα μια μεγάλη δόση αλήθειας σε αυτή τη διαπίστωση. Ο Μαντέλα αφήνει πίσω του μια χώρα με αβυσσαλέες κοινωνικές αντιθέσεις, με το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ λευκών και μαύρων να είναι της τάξης του ένα προς έξι και τις κοινωνικές ανισότητες να παραμένουν στο επίπεδο που ήταν όταν καταργήθηκε το καθεστώς του θεσμοποιημένου φυλετικού διαχωρισμού[1].

Υπάρχει τελικά πρόβλημα με το χρέος;

του Στάθη Κουβελάκη

  

Μπορεί να ακούγεται εξωφρενικό αλλά στην χώρα όπου μετά από τρία χρόνια μνημονιακής «θεραπείας» το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί στο 180% του ΑΕΠ καλλιεργείται η εντύπωση πως το πρόβλημα έχει περίπου τακτοποιηθεί!

Αυτό ισχυρίζεται φυσικά η κυβέρνηση. Εφόσον η χρηματοδότηση της τρόικας τελειώνει το 2014, η Ελλάδα θα ξαναβγεί υπερήφανα στις αγορές επιδεικνύοντας το πρωτογενές της πλεόνασμα. 

Ακόμη κι αν το δεχτούμε όμως παραμένει το αγκάθι του «χρηματοδοτικού κενού», η κύρια πηγή του οποίου είναι η λήξη χρεολυσίων άνω των 40 δις τα επόμενα δύο χρόνια. Για να καλυφθεί πλήρως το ποσό αυτό φαίνεται ότι θα χρειαστεί επιπλέον τροϊκανή χρηματοδότηση. Το ύψος της οποίας, αν και σαφώς μικρότερο από αυτό των δύο Μνημονίων, κάθε άλλο παρά αμελητέο προβλέπεται να είναι, και σίγουρα πάνω από 10δις. 

Σε κάθε περίπτωση επιπλέον χρηματοδότηση σημαίνει νέα μέτρα, το οποία στην ουσία έχουν ήδη δρομολογηθεί και μόνο καταστροφή μπορούν να προσθέσουν στο υπάρχον τοπίο ερειπίων.

Η ιδέα ότι η Ελλάδα, με το συσσωρευμένο δημόσιο χρέος της, μπορεί να αντλήσει ποσά αυτής της τάξεως στις αγορές στερείται σοβαρότητας. Το συμπέρασμα είναι απλό: πέρα από άδικο και ταξικό, το δημόσιο χρέος δεν είναι βιώσιμο.

Χρονικό ενός προαναγγελθέντος πολέμου

του Στάθη Κουβελάκη

Φαίνεται πως είμαστε καταδικασμένοι να πάρουμε για μια ακόμη φορά μέρος στο γνώριμο και φρικαλέο έργο. Συνετελέσθη, μας διαβεβαιώνουν, ένα ιδιαίτερα ειδεχθές έγκλημα μπροστά στο οποίο η αυτοπαρουσιαζόμενη ως «διεθνής κοινότητα» - δηλαδή οι ΗΠΑ και οι «πρόθυμοι» σύμμαχοί τους – δεν επιτρέπεται να μείνει αδρανής. Ένας ακόμη «κακός δικτάτορας» καλείται να τιμωρηθεί. Τα θύματα της ανθρωπιστικής καταστροφής θα αναλάβουν σε μια πρώτη φάση να συνδράμουν πύραυλοι Τόμαχωκ και βόμβες «υψηλής ακρίβειας». Μετά από αυτά τα «χειρουργικά χτυπήματα» ενδέχεται να ακολουθήσουν επί τόπου και οι χειρούργοι των καθιερωμένων ΜΚΟ προς περίθαλψη των επιζώντων.

Η πρόφαση που επικαλούνται οι Δυτικοί για να νομιμοποιήσουν την νέα ιμπεριαλιστική τους επιδρομή μόνο ως ένδειξη απώλειας κάθε αίσθησης αιδούς μπορεί να θεωρηθεί. Τη στιγμή που στο Βιετνάμ γεννιούνται ακόμη παραμορφωμένα παιδιά από τους εκατοντάδες χιλιάδες τόννους χημικών ουσιών που έριχνε επί σειράν ετών η αεροπορία των ΗΠΑ σε κάθε γωνιά της μαρτυρικής αυτής χώρας.

Πως να φύγουμε από το ευρώ!

Πως να φύγουμε από το ευρώ! 

Δεν υπάρχει «προοδευτικό» και «κοινωνικό» ευρώ 

πρόλογος του Στάθη Κουβελάκη

Αυτόν τον Αύγουστο το πρωτοσέλιδο της Μοντ Ντιπλοματίκ, του γαλλικού μηνιαίου έντυπου αναφοράς για την Αριστερά σε διεθνές επίπεδο, που εκδίδεται σε 27 γλώσσες και 84 χώρες με συνολική κυκλοφορία άνω του ενός εκατομμυρίου, κυκλοφορεί με το εξής εντυπωσιακό πρωτοσέλιδο: «πως να φύγουμε από το ευρώ».

Συντάκτης του σχετικού κειμένου ο Φρεντερίκ Λορντόν, από τα πιο σημαντικά ονόματα στο χώρο της «ετερόδοξης» οικονομικής σκέψης στη Γαλλία. Ο Λορντόν (γεννηθείς το 1962) ανήκει στην ονομαζόμενη «σχολή του ρύθμισης», όπως και το μεγαλύτερο μέρος των οικονομολόγων που αντιτίθενται στο νεοφιλελευθερισμό (αναφέρουμε ενδεικτικά τα ονόματα των Μισέλ Αλιετά, Ρομπέρ Μπουαγιέ, Ζακ Σαπίρ), μια σχολή που έχει τις ρίζες στη σκέψη του Μαρξ και του Κέϋνς. Ο ίδιος ανήκει σε μια ριζοσπαστική εκδοχή αυτού του ρεύματος και έχει έντονες αναφορές στη σκέψη του Σπινόζα και του Φουκώ. Είναι σφοδρός πολέμιος της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και ήδη από τις αρχές αυτής της δεκαετίας έχει επισημάνει ότι το εθνικό επίπεδο καλείται να παίξει έναν στρατηγικά καθοριστικό ρόλο σε οποιαδήποτε εγχείρημα προσπαθεί ουσιαστικά να την αμφισβητήσει.

Αντίστροφη μέτρηση

του Στάθη Κουβελάκη

Το κλείσιμο της ΕΡΤ ήταν τελικά το πρώτο, πιθανόν και το μοιραίο λάθος του Αντώνη Σαμαρά. Όποια κι αν είναι η έκβαση της μάχης για την τύχη του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα, είναι σαφές ότι ο αρχικός σχεδιασμός του πρωθυπουργού και του επιτελείου του έχει πλήρως ανατραπεί. Αντί για την επίδειξη πυγμής που θα προσέδιδε περαιτέρω κάλυψη στην αυταρχική κλιμάκωση, είχαμε την διάλυση της τρικομματικής συμμαχίας και την πτώση της πρώτης κυβέρνησης Σαμαρά. Διότι βεβαίως περί αυτού επρόκειται και όχι περί «ανασχηματισμού» όπως θέλουν να το παρουσιάσουν τα καθεστωτικά ΜΜΕ. 

Και αν δεν επικρατούσε καθεστώς παρατεταμένης αντιδημοκρατικής εκτροπής, η νέα κυβέρνηση όφειλε να ξαναπαρουσιαστεί στη Βουλή με προγραμματικές δηλώσεις (ακόμη κι ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ κάνει λόγο για «επικαιροποίηση της προγραμματικής συμφωνίας, αναγνωρίζοντας ότι τίθεται θέμα) και να ζητήσει την έγκριση της εθνικής αντιπροσωπείας.

Τρεις είναι οι παράγοντες που δεν έλαβαν υπ’όψιν τους ο Αντώνης Σαμαράς και οι συνεργάτες του όταν αποφάσισαν την αυθημερόν παύση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.

«Δεν θα πεθάνουμε για ένα νόμισμα»

Συνέντευξη του Ζαν-Λυκ Μελανσόν στον Στάθη Κουβελάκη

Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν είναι σίγουρα από τις πιο εκρηκτικές προσωπικότητες της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Ηγετική μορφή επί πολλές δεκαετίες της αριστερής πτέρυγας του Σοσιαλιστικού Κόμματος, αποχώρησε το 2008 και ίδρυσε το Αριστερό Κόμμα. 

Λίγους μήνες μετά, μαζί με το Κ.Κ Γαλλίας και άλλες μικρότερες οργανώσεις, συγκρότησε το Αριστερό Μέτωπο, του οποίου ήταν υποψήφιος στις περσινές προεδρικές εκλογές. Με ποσοστό 11% και 4 εκατομμύρια ψήφους, ο Μελανσόν επιτυγχάνει το καλύτερο αποτέλεσμα υποψηφίου της ριζοσπαστικής Αριστεράς από το 1981 και αναδεικνύει το Αριστερό Μέτωπο ως δυναμική και ανερχόμενη πολιτική δύναμη. 

Τον συναντήσαμε στο Παρίσι και μιλήσαμε για τον απολογισμό του πρώτου χρόνου της προεδρικής θητείας του Φρανσουά Ολάντ, για την Ευρώπη και το ευρώ, και φυσικά για την Ελλάδα και την Κύπρο, δύο χώρες στις οποίες ο Μελανσόν αποδίδει μεγάλη σημασία στην τρέχουσα συγκυρία.

Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη τη συνέντευξη του Ζαν -Λικ Μελανσόν στον Στάθη Κουβελάκη:

Εθνικό νόμισμα και λαϊκό εισόδημα

του Στάθη Κουβελάκη

Στα πλαίσια της συζήτησης που έχει επανέλθει, ή μάλλον που έχει επιτέλους ξεκινήσει, για το ενδεχόμενο και τις πιθανές επιπτώσεις της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, ένα από τα επιχειρήματα που ακούγεται συχνότερα, και μάλιστα από αριστερούς, είναι ότι η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα συνεπάγεται αναπόφευκτα σημαντική υποτίμηση, άρα ραγδαία αύξηση των τιμών των εισαγωγών και, κατ’ επέκταση, πληθωρισμό και συνακόλουθη πτώση του ήδη πετσοκομμένου εισοδήματος των μισθωτών και των λαϊκών στρωμάτων. Η αναμενόμενη αύξηση της ανταγωνιστικότητας που θα προκύψει από την υποτίμηση θα πραγματοποιηθεί λοιπόν σε βάρος της εργασίας, ενισχύοντας την υποψία ότι ως στόχος υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου σε μια λογική «εθνικής», αυτόκεντρης, ανάπτυξης.

Ας εξετάσουμε πιο προσεκτικά το όλο επιχείρημα. Αναμφίβολα, το νέο εθνικό νόμισμα θα υποστεί σημαντική διολίσθηση και κάτι τέτοιο αποτελεί όντως έναν από τους βασικούς στόχους αυτής της κίνησης: η ανάκτηση ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας που έχει ήδη πληρώσει πανάκριβα την ένταξή της σε ένα «σκληρό» νόμισμα όπως το ευρώ.

Η ανάγκη ενός νέου «ΟΧΙ»

του Στάθη Κουβελάκη
 
Έχει ειπωθεί πολλές φορές ότι σε κάθε καμπή της νεοελληνικής ιστορίας η Κύπρος στάθηκε καταλύτης δραματικών εξελίξεων. Ποια καλύτερη επιβεβαίωση αυτού του ρητού από τη νέα προδοσία της Κύπρου που διέπραξε μια άρχουσα τάξη γαλουχημένη στο πνεύμα των συμφωνιών της Ζυρίχης και του Λονδίνου; Σήμερα όμως η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διεθνούς παρτίδας, με επίκεντρο την κρίση της ευρωζώνης και τα γεωπολιτικά επίδικα στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Βέβαια τα τεκταινόμενα στο νησί είχαν πάντα μια διεθνή σημασία – σε τελευταία ανάλυση το δράμα τη Κύπρου δεν είναι παρά αυτό μιας ύστερης, ημιτελούς και στρεβλής αποαποικιοποίησης – άσχετα αν οι ηγεσίες σε Αθήνα και Λευκωσία απέτυχαν οικτρά να αναδείξουν τη διεθνή διάσταση του εθνικού θέματος. Η διαφορά τώρα έγκειται ότι σε αντίθεση με την τουρκική κατοχή, την εκδίωξη του γηγενούς πληθυσμού και τον εποικισμό, η οικονομική καταστροφή που εξαπέλυσαν η μερκελοκρατούμενη ΕΕ και το ΔΝΤ δεν μπορεί να υποβιβασθεί σε μια «διαφορά μεταξύ δύο κοινοτήτων» και μισοξεχασμένη ως προς την πραγματική αιτία της διαμάχης μεταξύ περιφερειακών κρατών.

Η κυπριακή κρίση αποτελεί πράγματι τομή στη διαχείριση της κρίσης από τις άρχουσες τάξεις της Ευρώπης και ταυτόχρονα αποφασιστικής σημασίας επίδειξη ηγεμονικής ικανότητας της Γερμανίας.

Ο δρόμος της ανυπακοής

του Στάθη Κουβελάκη

 

Επιβεβαιώνεται εκ νέου ότι σε κάθε τραγωδία η μοίρα της Ελλάδας και αυτήν της Κύπρου είναι αλληλένδετες. Σ’ αυτές τις ιστορικές στιγμές διαφαίνεται σε όλη της την έκταση η υποτέλεια μιας άρχουσας τάξης πιστής στο πνεύμα της Ζυρίχης αλλά και η ικανότητα του κυπριακού λαού να εμπνέει με τη στάση του τον δοκιμαζόμενο ελληνικό. Αλλά και όλους όσους τολμήσουν να τον ακολουθήσουν στο δρόμο της ανυπακοής και της αξιοπρέπειας. 

Η τρόικα δεν είναι πλέον αήττητη. Και το πρώτο «όχι» ήρθε από αυτόν το μικρό λαό, στην εσχατιά της Ευρώπης, που έδειξε, για άλλη μια φορά μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, πως ξέρει να αντιστέκεται. Αναμφίβολα, το «όχι» αυτό δεν είναι «καθαρό»: εκφράζει ένα ευρύτατο φάσμα κοινωνικών συμφερόντων, πολιτικών και γεωπολιτικών στοχεύσεων, ιδεολογιών. Δεν παύει να είναι όμως το ελάχιστο που μπορούσαν να κάνουν οι Κύπριοι μπροστά στην πρωτοφανή ωμότητα και τον κυνισμό των κυρίαρχων τάξεων της ΕΕ, με την πλήρη συνενοχή της ελληνικής, που για μια ακόμη φορά εγκατέλειψε στην τύχη του ένα νησί που τη στοιχειώνει ως εφιαλτική ενάρκωση της κακής της συνείδησης. 

H στρατηγική της έντασης, τότε και τώρα

του Στάθη Κουβελάκη

Ιδιαίτερα πυκνή έγινε το τελευταίο διάστημα στο δημόσιο λόγο η αναφορά στη «στρατηγική της έντασης», ειδικότερα μετά τις επιθέσεις στα γραφεία της Νέας Δημοκρατίας και στο Mall. Ας θυμίσουμε εδώ ότι ο όρος παραπέμπει στην Ιταλία της δεκαετίας του 1970, όταν ακροδεξιές ομάδες, με τη συνεργασία των μυστικών υπηρεσιών και του «βαθέος κράτους», διέπραξαν μεγάλης έκτασης τρομοκρατικά χτυπήματα και τα απέδωσαν στην εξωκοινοβουλευτική αριστερά. Η ατμόσφαιρα ήταν τότε εκρηκτική: ένα εξεγερσιακό κύμα, με επίκεντρο τα εργοστάσια και τα πανεπιστήμια, σάρωνε την ιταλική κοινωνία. 

Η Αριστερά, με πυλώνα το ΚΚ Ιταλίας, το πιο ισχυρό όλου του δυτικού κόσμου, απειλούσε την αδιατάρακτη μεταπολεμικά εξουσία της Χριστιανοδημοκρατίας και των συμμάχων της. Η στρατηγική της έντασης στόχευε λοιπόν πολλαπλά: κατ’ αρχήν να σπείρει φόβο και να αναζωπυρώσει τα συντηρητικά αντανακλαστικά που σε καιρούς κρίσης στρέφονται σε λύσεις νόμου και τάξης. Θα προετοιμαζόταν έτσι το έδαφος για την αυταρχική σκλήρυνση και τη νομιμοποίηση της καταστολής των κοινωνικών κινητοποιήσεων. 

Αγορές - ΕΕ - μνημονιακό μπλοκ: Το νέο τρίγωνο της ανωμαλίας

του Στάθη Κουβελάκη*

«Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;» λέγεται ότι αναφώνησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναφερόμενος στην υπόθεση Λαμπράκη.

Η απάντηση τότε ήταν: το τρίγωνο παλάτι - στρατός - αμερικανική πρεσβεία, οι πυλώνες του μετεμφυλιακού «κράτους των εθνικοφρόνων». Το ίδιο ερώτημα τίθεται προφανώς και σήμερα και η απάντηση συνίσταται και πάλι σε ένα τρίγωνο πολιτικής ανωμαλίας.

Ένα τρίγωνο νέου τύπου, που οι πλευρές του αποτελούνται από τις ονομαζόμενες «αγορές», δηλαδή το διεθνές χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, την Ε.Ε., και πιο συγκεκριμένα το γαλλογερμανικό διευθυντήριο, και το εγχώριο μνημονιακό μπλοκ, δηλαδή τη συμμαχία οικονομικών συμφερόντων και πολιτικής ελίτ που ανέλαβε να φέρει σε πέρας ένα αδιανόητο μέχρι πρότινος έργο κοινωνικής κατεδάφισης και νεοαποικιακής υποδούλωσης της χώρας.

Ιδού η Ρόδος...

του Στάθη Κουβελάκη

Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν είναι ακόμη γνωστό αν η ζωή της κυβέρνησης ΓΑΠ θα παραταθεί για μερικές ακόμη ώρες, μέρες ή κάποιες εβδομάδες. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι, όπως είχε ήδη διαφανεί από την 15^η Ιούνη και την πρώτη απόπειρα σχηματισμού «μεγάλης συμμαχίας» ΠΑΣΟΚ-ΝΔ, η κυβέρνηση και γενικότερα η υπάρχουσα διάταξη του πολιτικού σκηνικού έχει καταρρεύσει.

Σε αντίθεση όμως με τη εντύπωση που δημιούργησαν οι καταιγιστικές εξελίξεις κορυφής του τελευταίου τετραήμερου, το καθοριστικό στοιχείο που πυροδότησε την συντελούμενη ανατροπή δεν είναι αυτή καθ’ αυτή η πρωτοβουλία για δημοψήφισμα αλλά η εξεγερσιακή κατάσταση στην οποία και συμβολικά πλέον βρίσκεται η χώρα μετά τα γεγονότα της 28^ης Οκτώβρη και στην οποία προσπάθησε να απαντήσει η σπασμωδική, όσο και μοιραία, κίνηση του ΓΑΠ.

Οι τελευταίες εξελίξεις μπορούν εξ’ άλλου να κατανοηθούν ως λογική κατάληξη των τάσεων που έχουν διαμορφωθεί από τον περασμένο Ιούνη, σε εκείνη την πρώτη κορύφωση της λαϊκής κινητοποίησης των πλατειών και τη συνεπακόλουθη πολιτική κρίση. 

Καντ και Χέγκελ, ή Η αμφισημία των καταγωγών (Φιλοσοφία και Επανάσταση)

του Στάθη Κουβελάκη

Φιλοσοφία και επανάσταση: Από τον Καντ στον Μαρξ 

Λονδίνο και Νέα Υόρκη: Verso, 2003 

Κεφάλαιο 1

Καντ και Χέγκελ, ή η αμφισημία των καταγωγών

Όπως άλλες αλήθειες που επαναλαμβάνονται υπερβολικά συχνά, η εικόνα της Γερμανίας, ακόμα και της Γερμανίας του “σκεπτόμενου ανθρώπου”, να χαιρετίζει τα γεγονότα στο Παρίσι τον Ιούλη του 1789 με μια ενωμένη φωνή χρειάζεται λεπτότερες αποχρώσεις. 

Κι όμως το πλατύ κύμα καλής προαίρεσης που κατέκλυσε την “πεφωτισμένη” γερμανική κοινή γνώμη με την έφοδο στη Βαστίλη, καθώς και η περίοδος ευφορίας που ακολούθησε, δεν είναι απλά μύθοι. Η αντίδραση αυτή δεν περιορίστηκε στις πριγκιπικές αυλές που ήταν περισσότερο φιλόξενες στις ιδέες του Διαφωτισμού. 

Από την Βαυαρία στη Βαϊμάρη, ακόμα και στην Πρωσία, πολλοί Γερμανοί υπέκυψαν για λίγο —αν και η στιγμή καθορίστηκε αυστηρά από την προοπτική της θέσμισης μιας φιλελεύθερης μοναρχίας (αυτή ήταν λοιπόν η στιγμή πριν την Varennes και, κυρίως, πριν την εξέγερση του Αυγούστου του 1792)— στην αρέσκεια για την χωρίς προηγούμενο ελευθερία που εξαπλωνόταν τότε απ’ το Παρίσι σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό μας δίνει κάποιες ενδείξεις για το βάθος του ενθουσιασμού που το επαναστατικό συμβάν δημιούργησε στην πιο στρατευμένη πτέρυγα του γερμανικού διαφωτισμού, κυρίως στον Καντ και τον Φίχτε, για να μην αναφέρουμε άλλους. 

Χρόνος του κινήματος, χρόνος της πολιτικής

του Στάθη Κουβελάκη

Πολλά, όπως ήταν αναμενόμενο, ακούστηκαν και γράφτηκαν για το κίνημα των πλατειών και τη σημασία του. Αν έπρεπε να συγκρατήσω δύο μόνο στοιχεία, θα έλεγα ότι η τομή που έφερε το κίνημα αυτό είναι αφ' ενός η ρήξη με τη λογική της παθητικότητας, της υποταγής και της ενοχής (τη λογική του "τι να κάνουμε, όλοι φταίμε") και, αφ' ετέρου, η ανάδειξη νέων μαζικών πρακτικών, αμεσοδημοκρατικού χαρακτήρα, σε απόσταση από όλα τα προϋπάρχοντα πλαίσια συλλογικής δράσης, ειδικότερα από τα κομματικά. 

Με άλλα λόγια, το κίνημα κατάφερε να ανοίξει μια καινούργια δυνατότητα υποκειμενικής συγκρότησης, εκεί ακριβώς που οι προηγούμενες μορφές δράσης του τελευταίου χρόνου είχαν αποτύχει, και γι αυτό ακριβώς το λόγο δημιουργεί ένα αναντικατάστατο κεκτημένο για κάθε μελλοντική μορφή κινητοποίησης.

Ο αγώνας συνεχίζεται, αλλά πως;

του Στάθη Κουβελάκη

1) Η ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου και η ηρωική μάχη του πρωτοπόρου τμήματος του αθηναϊκού λαού αντιμέτωπου με την αστυνομική αγριότητα σηματοδοτούν το τέλος ενός εξεγερσιακού κύκλου που άνοιξε στις 25 Μαΐου με το κίνημα των πλατειών. Ο κύκλος αυτός, αν και τελειώνει με ήττα στον άμεσο στόχο του, αποτελεί καθοριστική τομή στην πολιτικο-κοινωνική σύγκρουση που την είσοδο στην εποχή του Μνημονίου. Μια τομή που διαπερνά όλα τα επίπεδα του κοινωνικού σχηματισμού, από τη διαμόρφωση της συνείδησης και των πρακτικών πλατειών λαϊκών στρωμάτων μέχρι τις μεταβολές στο εσωτερικό του πολιτικού συστήματος και του κράτους. Η συνέχιση του αγώνα προϋποθέτει κατανόηση του περιεχομένου και των συνεπειών αυτής της τομής.

Η μεγάλη καμπή

του Στάθη Κουβελάκη 

1. Η ανάφλεξη της 15ης Ιούνη, πρώτη κορύφωση του εξεγερσιακού κύματος των τελευταίων εβδομάδων, αποτελεί μείζονος σημασίας καμπή της παρούσας συγκυρίας από μια τριπλή σκοπιά:

- Επικυρώνει την μετατροπή της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης σε γενικευμένη και γοργά εξελισσόμενη πολιτική κρίση.

- Σηματοδοτεί την ικανότητα του «παρατεταμένου λαϊκού πολέμου» να περάσει σε ένα ποιοτικά ανώτερο στάδιο, μετωπικό και επιθετικό. Αυτό που δεν μπορούσε να πάρει σάρκα και οστά εδώ και ένα χρόνο πήρε πρωτοφανή ορμή χάρη στη σύγκλιση του συνδικαλιστικού-απεργιακού αγώνα με το κίνημα των πλατειών, του «οργανωμένου» με το «αυθόρμητο», του «καινούργιου» και του «παραδοσιακού».

- Τέλος, η 15η Ιούνη ξαναβάζει το «ελληνικό πρόβλημα» στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών και διεθνών εξελίξεων, λειτουργώντας ως καταλύτης σε ευρύτερες διεργασίες τόσο για τους «από πάνω» όσο και για τους «από κάτω».

Ένα καινούργιο τοπίο διαμορφώνεται μπροστά στα μάτια μας, που σφραγίζεται από την καταλυτική επίδραση του λαϊκού παράγοντα και την διεύρυνση του ορίζοντα αυτού που θεωρείται άμεσα αναγκαίο και δυνατό, και τούτο για όλες τις εμπλεκόμενες δυνάμεις.

Η ώρα της κρίσης - έξι θέσεις για την εξέγερση

του Στάθη Κουβελάκη

1. Είναι πλέον σαφές ότι αυτό που άρχισε στις πλατείες στις 25 Μάη είναι μια ποιοτικά καινούργια φάση στον «παρατεταμένο λαϊκό πόλεμο» που άρχισε με την ψήφιση του Μνημονίου. Μια φάση εξεγερσιακή, χαμηλής έντασης προς το παρόν, που μπορεί όμως να αποκτήσει διαφορετικά χαρακτηριστικά όσο πλησιάζει η στιγμή της προβλεπόμενης (με βάση τα ως τώρα δεδομένα) στιγμής της κρίσιμης αναμέτρησης, δηλαδή της ψήφισης του νέου Μεσοπρόθεσμου μνημονίου της κυβέρνησης με την τρόϊκα.

Ηδη μπορούμε να πούμε ότι η ορμητική και παρατεταμένη, αλλά ταυτόχρονα και αδιαμόρφωτη, ή μάλλον «υπό διαμόρφωση», είσοδος του λαϊκού παράγοντα στο προσκήνιο αλλάζει συνολικά τα ως τώρα δεδομένα. Οποια κι αν είναι η έκβαση αυτού του συγκρουσιακού κύκλου, δεν θα υπάρξει επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση, το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο έχει αλλάξει ανεπιστρεπτί. Όποια δύναμη δεν είναι σε θέση να το κατανοήσει και να βγάλει τα αναγκαία συμπεράσματα θα σαρωθεί από τις εξελίξεις. Και πρωτ' απ΄ όλες η αριστερά.